Stan wiedzy i młodzieży w dużej mierze leży w rękach wydawców i edytorów, którzy opiekują się wydawaniem edycji lektur od podstawówki aż po kres liceum. 

Nie chodzi o stanowcze potępienie pracy poszczególnych wydawnictw ani faworyzowanie innych. W tym artykule chcę uczulić nauczycieli, by rozsądnie korzystali z ofert składanych szkołom oraz nakłonić do odwagi w wypowiadaniu swojego zdania w tej sprawie na ogólnodostępnym forum. 


Jeśli nie wiadomo o co chodzi, to chodzi o...

...wiadomo, co. Im mniejsza czcionka, tym mniej stron w ostatecznym efekcie, mniej stron – mniej papieru, a w efekcie – mniej konieczniej inwestycji. Oczywiście nową – małą i słabo widoczną – czcionkę nazwiemy przyjazną dla oka i ułatwiającą szybkie czytanie. Wyrzućmy opisy, ponieważ są zbędne – w ich miejsce wstawmy prostokącik informujący, że tu znajdował się opis bujnej roślinności otaczającej wiekowy dwór. A na końcu, dla wygodnych i nielubiących czytać, wrzućmy streszczenie całości i szczegółową charakterystykę (równie rzetelną i pomocną co pomysł o przyjaznej czcionce). 

Z roku na rok redukuje się listę lektur obowiązkowych. Dla przeciętnego ucznia szkoły podstawowej stanowi problem przeczytanie ze zrozumieniem książki o objętości 175 stron w półtora miesiąca. To nie tylko niepokojące, ale przede wszystkim żałosne. Język polski w szkole traktowany jest jako odrębny przedmiot, przez sporą część uczniów traktowany jako zło konieczne i absolutnie niepotrzebne. Statystyczny Jaś powie, że jemu morał „Chłopów” w życiu nie pomoże ani do niczego się nie przyda, i w tym wypadku trudno się z nim nie zgodzić, ale Jaś nie wziął pod uwagę korzyści i niezbędnych umiejętności, jakich nabywa właśnie i wyłącznie dzięki sprawnym czytaniu lektur.


Na edukacji oszczędzać nie wolno

...pod żadnym pozorem: ani finansowo, ani czasowo. Stare listy lektur, bogatsze o naprawdę ciekawe i interesujące pozycje, były dostosowane do wieku i możliwości rozwojowych ucznia. Współczesna argumentacja, że jest ich za dużo i młodzież nie ma czasu na czytanie wszystkiego, jest oparta wyłącznie na lenistwie dzieci i młodzieży oraz braku motywacji do czytania. Nie trzeba lubić czytać – podobnie jak nie każdy lubi śpiewać czy tańczyć. Ale sprawne czytanie ze zrozumieniem (akcentujemy oddzielnie każde słowo!) to absolutny, niezbędny fundament jakiejkolwiek dalszej nauki! Samodzielne sporządzanie notatek, czytanie wstępów, zagłębianie się w problem i treść UCZY samo przez się. Wydawnictwa takie jak GREG, pomimo usilnych prób perswazji, w żadnym razie nie wydają lektur tak, by wpłynąć rozwojowo bądź ułatwić czytanie. Ich opracowania są okrojone, nieprzyjazne, a umieszczone z tyłu opracowania uniemożlwiają samodzielne przygotowanie materiału wymaganego na zajęciach. 

Wiedzę opartą na streszczeniach bardzo łatwo zweryfikować. Podsumowując, znowu odpowiedzialność spoczywa na barkach nauczycieli. Aby osiągnąć zamierzony sukces, trzeba przekonać uczniów nie tyle do treści (jeśli to zawiedzie), co przynajmniej do umiejętności i korzyści, jakie płyną z przeczytania lektury fachowo opracowanej.