Skąd to się bierze

Jarosław Kordziński, 02 Luty 13

Każdy z nas przechodził w dzieciństwie twardą szkołę przetrwania. W niezwykle trudnych warunkach, na przekór całemu światu i wbrew najgorszym przewidywaniom dzień po dniu walczyliśmy o naszą dorosłość. W trakcie tej nierównej walki musieliśmy pokonywać nieograniczony oręż doświadczeń naszych rodziców, nauczycieli i wszystkich innych dorosłych, którzy tylko chcieli nas poinstruować jak należy żyć i jakim wartościom służyć.

Pozbawieni jakiegokolwiek oręża byliśmy zmuszeni przeciwstawiać się zwartym szykom stereotypów mówiących o tym, że „dzieci z reguły nie mają o niczym pojęcia”, „młodzi tylko jedno mają na myśli” czy też że „oni w ogóle nie wiedzą czego chcą” i że „z nich to na pewno nic dobrego już nie wyrośnie”. Kazano nam głęboko zakopywać nasze uczucia, strachy i marzenia. Zmuszano nas do tego, byśmy pod żadnym pozorem nie próbowali wyrastać z krótkich majteczek i nieustającego poczucia straty kolejnych zmarnowanych chwili, kiedy już moglibyśmy zrobić coś dla siebie, a w dalszym ciągu musieliśmy trwać na pozycjach nieskończonego podporządkowania i uległości.

Ktoś powie „normalka”, każdy z nas przez to przechodził. I ten ktoś bezsprzecznie będzie miał rację. Wszyscy kiedyś byliśmy mali i większość z nas stała się z czasem statecznymi dorosłymi. Co więcej niejeden stał się tak bardzo duży, że jak mantrę zaczął powtarzać zdania potwierdzające sens bolesnego wykluwania się w wiek dojrzały. „Biję, bo mnie bił ojciec, a jego z kolei bił mój dziad”. „Zachowuję się grzecznie, bo dziewczynkom nie wypada biegać po podwórku”. Znamy tego typu wypowiedzi. Ktoś już nam je kiedyś mówił. Moja mama zawsze mi powtarzała, żebym choć trochę zgiął kark, bo nie można przecież mówić tego, co się ma na myśli. Dzisiaj wielu ludzi wykorzystuje moją uległość. Uprzejmość i dobre wychowanie traktują jak słabość. Kobiety ulegają prześladującym je mężom, bo przecież rolą niewiast jest posłuszeństwo i bezdyskusyjna akceptacja swojego losu. Prasa donosi o kolejnych przypadkach tragicznie pobitych dzieci.

Dzieci tylko pozornie nic nie rzumieją, są głupiutkie i na pewno łatwo zapominają. Wszystkie dzieci to mali dorośli, a dorośli to chodzący zbiór przeszłych doświadczeń. Tych dobrych i tych nie najlepszych. Podstawowa zasada andragogiki mówi, że dorośli to nie są puste naczynia, stąd nie można w nie za dużo wkładać, a budować należy na tym co już mają w sobie. Bywa jednak, że to co jest wewnątrz dużego człowieka w zbytni sposób wpływa na jego dorosłe życie. Nie rozmawiają z innymi, bo w dzieciństwie słyszeli, że dzieci i ryby głosu nie mają. Nie okazują uczuć, bo zabraniano im bycia dziecinnymi. Nie potrafią kochać bezinteresownie, bo sami
żeby zasłużyć na miłość zawsze musieli coś dać w zamian.

Nie tylko rodzice maja poważne zasługi w kształtowaniu dzisiejszych dorosłych. Szkoła znakomicie wpisuje się w ten trening ograniczeń. „Nie mów”. „Nie milcz”. „Nie rób”. „Nie stój w miejscu”. I do tego te ciągłe oceny. „Tego nie umiesz”. „Tego nie potrafisz”. I te uogólnienia: „ty nigdy…”, „ty zawsze…”, „tylko tego się można było po tobie spodziewać”. I jak tu się dziwić, że tak wielu młodym po prostu się nie chce chcieć.

Henry Ford swego czasu zapisał znamienne słowa: „Jeśli sądzisz, że jesteś w stanie coś osiągnąć, to masz rację. Jeżeli myślisz, że ci się nie uda, to też masz rację”. Jak myślicie skąd się bierze w nas przekonanie, że możemy, albo że nie możemy? W znacznym stopniu zawdzięczamy je tym, którzy w najlepszej wierze chcieli nas wychować na szczęśliwych i w pełni się realizujących dorosłych. Moja mama, która jako córka najpierw pruskiego podoficera a później polskiego oficera przez całe swoje życie słyszała „Ja ci kiedyś zegnę ten kark, nie będziesz już taka wyprostowana”, w okresie swojego macierzyństwa poza nieustannym sugerowaniem konieczności podporządkowywania się innym, robiła jednocześnie wszystko, żebym mógł marzyć i myśleć, że wszystko jest w zasięgu mojej dłoni. Dziękuję Ci za to Mamo.

A wy, jak myślicie, za co podziękują wam kiedyś wasze dzieci?