Latarnia morska polskiej edukacji

Jarosław Kordziński, 25 Wrzesień 14

To oczywiście  truizm, ale warto powtarzać, że punktem wyjścia, fazy realizacji i rezultatem edukacji szkolnej jest uczeń oraz jego rozwój, który powinien być wpisany w pracę szkoły. Pracę z uczniem determinować powinny jego potrzeby i możliwości rozwojowe oraz nieznany nam, a jednak realny świat, w którym będzie żył jako człowiek coraz bardziej dorosły. W efekcie zmieniająca się rola nauczyciela zaczyna coraz bardziej oscylować ku obowiązkowi efektywnej obserwacji i wzmacniania wszelkich przejawów zaangażowania ucznia w pracę nad własnym rozwojem. Zadaniem szkoły jest stworzenie przestrzeni, w której uczeń nabędzie niepodważalnej wiary, że rozwój i towarzysząca mu zmiana jest naturalnym stanem, prawem i w jakimś sensie obowiązkiem każdego dorastającego człowieka.
 

Moja ulubiona anegdota dotycząca szkoły opowiada o Gandhim, któremu przedstawiono nauczycieli jednej ze szkół: to jest nauczyciel angielskiego, to matematyki, to przyrody... i który na zakończenie prezentacji zapytał o to, kto w tej szkole jest nauczycielem dzieci. To bowiem uczeń powinien wyznaczać treść, formę i tempo nauki. Powinniśmy robić możliwie jak najwięcej, by skupiać uwagę przede wszystkim na jego rozwoju, nie poprzez pilne realizowanie programów czy tym bardzie podręczników, ale dostosują do niego ofertę programową, sposób korzystania z książek, a może też innych źródeł wiedzy i realizując scenariusz lekcji.

Dzieci przychodzące do szkoły z reguły bardzo chcą się uczyć. Badania wskazują, że z czasem im to przechodzi. Być może wynika to z postawy jaką zaprezentował jedno z dzieci, które całe lato mówiło, że się i nie może doczekać pójścia do szkoły, a drugiego września uznało, że woli wrócić do przedszkola. Zapytane dlaczego, przecież całe lato nie mogło się doczekać pójścia do szkoły, a teraz nie chce - odpowiedziało "Przecież już byłem". Poszło i widać uznało, że szału nie ma.

Tymczasem dziecko, które przekracza próg szkoły powinno się dostać na drogę, która wyznacza dla niego początek wielkiej przygody. Trzeba mu to zagwarantować. Kolejne pokolenia naszych uczniów żyją w coraz bardziej odmiennym dla nas świecie, którego my dorośli do końca nie ogarniamy. Dla nas książka to książka, dla dziecka to często dziwny tablet, w którym ani nie można powiększać obrazków, ani uruchomić żadnych animacji. Dzieci posługują się bardzo specyficzną formą komunikacji. Bywa, że na pytanie o to jaki przedmiot najbardziej im się podobał w szkole, powiedzą "Skakanka", a w dialogu "Mamo, czy mogę się iść pobawić", "No co ty z dziurą na kolanie?!", odpowiadają zdziwione - "Nie z Małgosią". Musimy się uczyć komunikacji z dziećmi, które coraz częściej wyrażają emocje poprzez emotikonki, a coraz rzadziej poprzez uśmiech czy przytulenie do drugiej osoby. Które żyją w przekonaniu, że wszystko im się należy i nie mogą zrozumieć, kiedy czegoś nie mogą dostać. To nie są złe dzieci. One po prostu takie są. I trzeba z nimi postępować dokładnie tak, jak trzeba postępować z takimi dziećmi. Nie z takimi jakimi my byliśmy w ich wieków. Nasi uczniowie nie znają tamtego świata.

Mieszkam nad morzem. Stąd na zakończenie metafora odnosząca się do latarni morskiej. Z jednej strony związana z pewnym znanym hasłem "Uczymy dla przyszłości". Latarnia pozwala nam bezpiecznie nawigować, ku odległym lądom. Musimy jednak pamiętać, że dziś nie my jesteśmy latarnią. Dziś latarnią morską współczesnej edukacji są nasi uczniowie. Ich potrzeby i ich możliwości. Ich świat, który stworzą w czasach, kiedy my już dawno przestaniemy ich uczyć.

O autorze:
		Jarosław Kordziński Centrum Komunikacji i Mediacji Akademia Dialogu właściciel / szkoleniowiec / redaktor / autor / ekspert edukacyjny Trener szkoleniowiec specjalizujący się w kształceniu kompetencji społecznych: komunikacji interpersonalnej, pracy w zespole, rozwijaniu umiejętności przywódczych, wywierania wpływu na innych, autoprezentacja itp.) Mediator sądowy. Autor i realizator szkoleń e-learningowych. Duże doświadczenie w pracy na rzecz rozwoju zawodowego nauczycieli wychowawców. Autor programów szkoleniowych z zakresu zarządzania szkołą, pracy zespołowej, kształcenia i wychowania a także rozwoju zawodowego nauczycieli. Trener w programie TERM-IAE. Superwizor w programach Sierra-PIE oraz TERM-Edukator. Autor licznych projektów oraz szkoleń z zakresu zarządzani placówkami oświatowymi (motywowanie, ocena pracowników, zarządzanie jakością w szkole), metod pracy wychowawczej, współpracy z rodzicami, planowania i realizacji własnego rozwoju. Realizator zajęć z zakresu psychoedukacji w projekcie English Teaching finansowanym ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Ciągła praca dla szkół i nauczycieli w zakresie miedzy innymi przeciwdziałania agresji, rozwiązywania sytuacji konfliktowych w szkole, profilaktyki uzależnień, komunikacji interpersonalnej, współpracy z rodzicami itd.