Kilka pytań

Jarosław Kordziński, 31 Styczeń 16

Najpierw opowiem Wam pewną historię.

Swego czasu mały chłopiec wędrując po plaży podnosił co chwilę jakieś przedmioty z piasku i wrzucał je do morza. Dorosły człowiek zbliżył się do niego i zobaczył, że tymi przedmiotami są rozgwiazdy.
- Dlaczego wrzucasz je do wody? - zapytał.
- Kiedy woda odpłynie, a słońce będzie wysoko świeciło na niebie, wszystkie rozgwiazdy pozostałe na plaży poumierają - odpowiedział chłopiec.
- To bzdura! Jest tysiące kilometrów plaży i miliony rozgwiazd morskich. Nie myślisz chyba, że przez to co robisz, możesz cokolwiek zmienić, że to ma jakiekolwiek znaczenie!?
Mały chłopiec podniósł następną rozgwiazdę, milczał przez chwilę i wrzucił ją do wody i powiedział:
- Dla tej ma.

Kiedy zaczynałem pracę jako trener szkoleń dla nauczycieli, myślałem, że to zadanie, które przy odrobinie dobrej woli da się ogarnąć z łatwością na 100%. Rzeczywistość okazała się jednak zdecydowanie bardziej skomplikowana. Pierwszą barierą staje się zwykle skład osób, które siedzą na sali. Na ogół okazuje się, że nie wszyscy uczestniczą w zajęciach zupełnie z własnej woli. Bywa też, że niektórzy nie do końca wiedzą, po co przyszli na dane zajęcia. Zdarza się też, że jakaś część uczestników pozostaje w jawnym lub częściowo ukrytym oporze wobec tematyki zajęć. W efekcie zaczynają pojawiać się schody. W powietrzu wisi bunt, a jako pierwszą do powieszenia na rei spostrzegana jest zwykle osoba prowadzącego zajęcia J

Myślę, że podobnie jest w przypadku pracy nauczycieli. Ci też przychodzą na lekcję pełni dobrej wiary, że dziś uczniowie będą zachwyceni wspólną pracą, a tu okazuje się, że uczniowie już tak nie myślą. Że jeden nie jest przygotowany, drugi wyraźnie chce nas sprowokować do złego, a kilku pozostałych ma to wszystko po prostu w głębokim poważaniu.

A co się dzieje w poradniach psychologiczno-pedagogicznych czy bibliotekach? Tu na ogół jest lepiej. Osoby zjawiające się w tych instytucjach, zazwyczaj samodzielnie podejmują decyzję o celu złożenia wizyty w ich progach. Na ogół mają też sprecyzowane potrzeby i potrafią nie tylko je wyrazić, ale również próbują skutecznie je egzekwować. Bywa co prawda, że nie zawsze ich potrzeby zgadzają się z zadaniami, które zostały nałożone na owe placówki - zdarza się więc, że i tu pojawia się konflikt.

Większość z nas: nauczycieli, szkoleniowców, psychologów, pedagogów, bibliotekarzy, specjalistów pracujących na rzecz oświaty, nauczycieli - stoi wobec niełatwego obowiązku zaangażowania się w proces zmiany celów oraz sposobów pracy polskiej szkoły. Niełatwego, bo jakaś część z nas wcale nie uważa, że zmiany są rzeczywiście potrzebne. Ba! Bywa, że jedyna ze zmian, o której naprawdę marzymy, to oczekiwanie gwarancji, że już żadnych, ale to żadnym zmian więcej nie będzie. A przecież i tak wszyscy uczestniczymy w procesie poważnej i nieuchronnej zmiany. I to nie jest żadna kolejna reforma, a naszym zadaniem nie jest wdrażanie odgórnie przekazanych rozwiązań. Przed nami coraz wyraźnie zarysowuje się konieczność pokonania postaw mentalnych reprezentowanych nie tylko przez środowisko oświatowe, ale też znaczną część rodziców, a nawet osób nie mających w ogóle do czynienia ze szkołą. Zmiana ta - bez względu na to, czy chcemy, czy nie chcemy jej zaakceptować - i tak dzieje się również bez naszego udziału. Z jednej strony wymusza ją cywilizacja - nowe technologie, globalne ocieplenie, radykalne perturbacje w geopolityce i ekonomii światowej. Z drugiej strony codziennie swoją porcję nowego przynosi najważniejszy podmiot szkolnej edukacji czyli nasz uczeń. Pokolenie postY - ludzie, którzy nie rozumieją powodu, dla którego mają słuchać dorosłych i uczyć się jakiś zupełnie niepraktycznych rzeczy. Coraz częściej też utwierdzają ich w tym przekonaniu ich rodzice. Osoby, które wolałyby widzieć w szkole miejsce spersonalizowanego wsparcia dla ich dzieci, a nie linię produkującą gotowość do udzielania uśrednionych i jedynie poprawnych odpowiedzi na testach. Coraz częściej tym grupom sekundują też dzielnie nauczyciele, którzy również dziwią się, czemu muszą robić to, co im każą, a nie to czym się naprawdę powinni zajmować w swojej pracy.

Uczestniczymy w ważnym wydarzeniu. Pracujemy nad zmianą mentalności. Uczymy się nowego języka. Poszukujemy nowych kompetencji: nastawienia na kontakt, na budowanie relacji, na bycie razem w kontekście wspólnej sprawy. Jedno z pierwszych ćwiczeń wykonywanych podczas zajęć dotyczących zarządzania zmianą - a my przecież w takim procesie uczestniczymy - dotyczy określenia własnej postawy wobec wyzwań, jakie stawia przed nami zmieniająca się rzeczywistość. Jacy jesteśmy? Co ma być widocznym rezultatem (sensem) naszych działań, a co będzie konsekwencją ich zaniechania? Co wyznacza cel strategiczny, a co cele drobne - te, które na bieżąco potwierdzą sens naszej pracy? Co już się udało? Co na pewno uda się w najbliższym czasie? Ot, kilka pytań nad którymi być może warto się zastanowić. Moim zdaniem warto.

O autorze:
		Jarosław Kordziński Centrum Komunikacji i Mediacji Akademia Dialogu właściciel / szkoleniowiec / redaktor / autor / ekspert edukacyjny Trener szkoleniowiec specjalizujący się w kształceniu kompetencji społecznych: komunikacji interpersonalnej, pracy w zespole, rozwijaniu umiejętności przywódczych, wywierania wpływu na innych, autoprezentacja itp.) Mediator sądowy. Autor i realizator szkoleń e-learningowych. Duże doświadczenie w pracy na rzecz rozwoju zawodowego nauczycieli wychowawców. Autor programów szkoleniowych z zakresu zarządzania szkołą, pracy zespołowej, kształcenia i wychowania a także rozwoju zawodowego nauczycieli. Trener w programie TERM-IAE. Superwizor w programach Sierra-PIE oraz TERM-Edukator. Autor licznych projektów oraz szkoleń z zakresu zarządzani placówkami oświatowymi (motywowanie, ocena pracowników, zarządzanie jakością w szkole), metod pracy wychowawczej, współpracy z rodzicami, planowania i realizacji własnego rozwoju. Realizator zajęć z zakresu psychoedukacji w projekcie English Teaching finansowanym ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Ciągła praca dla szkół i nauczycieli w zakresie miedzy innymi przeciwdziałania agresji, rozwiązywania sytuacji konfliktowych w szkole, profilaktyki uzależnień, komunikacji interpersonalnej, współpracy z rodzicami itd.
Tekst zamieszczony na blogu autora http://trenerzypower.pl/blog/