Dwie drogi

Jarosław Kordziński, 15 Styczeń 16

Cywilizacja to wyścig między edukacją a katastrofą

/Herbert George Wells/

Nie musisz się zmieniać. Przetrwanie nie jest obowiązkowe

/Edward Deming/

Już nie można nie zauważyć zmian dziejących się w ogólnoświatowej, ale też i w polskiej oświacie. I nie chodzi tu wcale o rozwiązania formalne serwowane nam przez tzw. władzę. W grę wchodzi coś zupełnie odwrotnego, coś co dzieje się od wielu lat i co zachodzi w sposób najbardziej trwały - od podstaw.
 

W roku 1900 szwedzka autorka Ellen Key (1849-1926) opublikowała książkę pt. "Stulecie dziecka" - jedną z najbardziej rewolucyjnych książek o wychowaniu dzieci. Wiek XX miał być "stuleciem dziecka". Realizatorami swojego "testamentu pedagogicznego" autorka uczyniła rodziców. To im właśnie zadedykowała książkę, układając następujące motto: Rodzicom, którzy wierzą, że w nowym stuleciu nowego człowieka stworzą. Pisała o współczesnej sobie szkole przełomu XIX i XX wieku i krytykowała ją za niszczenie potencjału poznawczego i chęci uczenia się dzieci, za ograniczanie ich samodzielności i za uprawianie "tuzinkowej fabrykacji" zadań narzucanych ujętych w odgórny "porządek", "system" i "karność”. Za dzielenie treści nauczania na fragmenty, występujące w "drobnych prysznicach", co ogłusza mózgi i "ogłupia dusze" uczniów i nauczycieli.

Jako niezbędną odmianę wskazuje samodzielne studiowanie w ciągu całego wieku szkolnego i to według planu odmiennego dla każdej jednostki realizowanego przez różne formy jej samodzielnej pracy umysłowej, czyli gromadzenie spostrzeżeń, samodzielne rozwiązywanie zadań, poprawianie własnych błędów. I to w sytuacji, kiedy towarzyszący nauczyciel zamiast mówić, co uczeń ma robić, daje jedynie "ogólny rzut oka" na tę uczniowską aktywność, co oznacza, że główny cel szkoły to przygotowanie się do samouctwa trwającego przez cale życie.

Minęło sto lat. Po raz kolejny stajemy na progu niezbędnej zmiany w edukacji. Według raportu, przygotowanego przez ośrodek dialogu i analiz THINKTANK, rozwój edukacji zakłada dwa scenariusze: różowy i czarny. Według różowego w ciągu najbliższych 10 lat zwiększy się autonomia placówek edukacyjnych. Młodzi nauczyciele w szkołach wprowadzą na szerszą skalę nowe narzędzia i metody nauczania, będą wykorzystywać e-podręczniki i multimedia, gry symulacyjne oraz internet. Szkoły nadal będą się intensywnie informatyzować, co zwiększy jakość edukacji i zarządzania oraz poprawi obieg informacji między nauczycielami, uczniami, rodzicami i dyrekcją. Charakter relacji nauczyciel - uczeń będzie ewoluował w stronę mentoringu i tutoringu. Zwiększy się liczba godzin spędzanych w szkole, a zmniejszy zakres zadań domowych. Kształcenie będzie kłaść nacisk nie na zapamiętywanie informacji, lecz stymulowanie kreatywności, odkrywanie potencjału dzieci i młodzieży, nabywanie kompetencji najbardziej przydatnych we współczesnym świecie, umiejętności szukania wiedzy i jej interpretowania. Szkoły staną się nowoczesnymi centrami edukacyjnymi integrującymi społeczności lokalne, budującymi podwaliny demokracji partycypacyjnej i innowacyjności, a także wzmacniania więzi społecznych opartego na integracji pokoleń. Młodzież będzie więcej zadań wykonywać grupowo, ucząc się współpracy, współdecydowania, przedsiębiorczości.

Z kolei scenariusz negatywny doprowadzić ma do tego, że dobre szkoły będą tylko dla uczniów z bogatych rodzin. Publiczny system edukacji będzie jeszcze bardziej oderwany od rynku i odporny na zmiany zachodzące w przestrzeni kulturowo-społecznej. W szkołach będą królować testy i edukacja pamięciowa, a informatyzacja będzie przebiegać powoli. Zamożniejsze rodziny zaczną przenosić dzieci do nowoczesnych placówek prywatnych oraz zatrudniać nauczycieli mentorów. Doprowadzi to do rozwarstwienia poziomu edukacji, a także zwiększy podziały i napięcia społeczne. Stara buddyjska przypowieść opowiada o trzech mnichach, którzy wędrowali przez pustynię. W którymś momencie zorientowali się, że coś nie poszło tak, jakby chcieli. Zgubiliśmy się - powiedział jeden. Nie, to droga nas zgubiła - odpowiedział drugi. Trzeci pomyślał, że to nie droga nas, ale my sami ją tworzymy. Jaki scenariusz wybierasz?

W tekście wykorzystano treści opublikowane w:

http://wyborcza.pl/1,91446,17411402,Raport_THINKTANKU__dwa_scenariusze_przyszlosci_edukacji.html#ixzz3ux83Ue30

O autorze:
		Jarosław Kordziński Centrum Komunikacji i Mediacji Akademia Dialogu właściciel / szkoleniowiec / redaktor / autor / ekspert edukacyjny Trener szkoleniowiec specjalizujący się w kształceniu kompetencji społecznych: komunikacji interpersonalnej, pracy w zespole, rozwijaniu umiejętności przywódczych, wywierania wpływu na innych, autoprezentacja itp.) Mediator sądowy. Autor i realizator szkoleń e-learningowych. Duże doświadczenie w pracy na rzecz rozwoju zawodowego nauczycieli wychowawców. Autor programów szkoleniowych z zakresu zarządzania szkołą, pracy zespołowej, kształcenia i wychowania a także rozwoju zawodowego nauczycieli. Trener w programie TERM-IAE. Superwizor w programach Sierra-PIE oraz TERM-Edukator. Autor licznych projektów oraz szkoleń z zakresu zarządzani placówkami oświatowymi (motywowanie, ocena pracowników, zarządzanie jakością w szkole), metod pracy wychowawczej, współpracy z rodzicami, planowania i realizacji własnego rozwoju. Realizator zajęć z zakresu psychoedukacji w projekcie English Teaching finansowanym ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Ciągła praca dla szkół i nauczycieli w zakresie miedzy innymi przeciwdziałania agresji, rozwiązywania sytuacji konfliktowych w szkole, profilaktyki uzależnień, komunikacji interpersonalnej, współpracy z rodzicami itd.
Tekst zamieszczony na blogu autora http://trenerzypower.pl/blog/