Imię i nazwisko:
Adres email:

Poleć treść:


O dobrym smaku... w rozumie

Aleksander Lubina, 19 Kwiecień 13 Dodaj komentarz Wyślij Drukuj

John B. Gurdon i Shinya Yamanaka otrzymali w 2012 Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii za odkrycie, że dojrzałe komórki organizmu można cofnąć w rozwoju do etapu komórek macierzystych, które potem mogą być ponownie przekształcane w dowolne komórki organizmu. Z mojej perspektywy zbiega się to w czasie z twierdzeniem Bruce’a Liptona, że każda komórka ma własną pamięć. Organizmy zaś całe (od prostych do bardzo złożonych), powstały dzięki łączeniu się komórek komunikujących się z sobą i „załatwiających wszystkie sprawy po swojemu” - bo są pamiętliwe. Zapamiętują rozwiązania dla siebie korzystne. Nauczyły się odróżniać korzyść od straty – ewolucję, - brzydotę od piękna. 

Dlatego mojej najukochańszej pani doktor zadałem następujące pytanie: Co by było, gdyby serce miłośnika kiczu wszczepić znawcy piękna?

Czy ryzyko odrzucenia implantowanego organu mieściłoby się w statystycznej średniej? Czy podanie cyklosporyny z mykofendamenem mofetylu i prednizonem utrzymałoby tę krzyżówkę przy życiu?

 
Beauty is, for the greater part, some quality in bodies acting mechanically upon the human mind by the intervention of the senses.
Edmund Burke, 1757
 
Należałoby dziś dodać: and in heart and in soul...

czestochowa

 

Piękno niewątpliwie współtworzy mózg, serce –  każdą komórkę naszego ciała. Nastąpiło to  być może metodą prób i błędów – drogą ewolucji pamięci komórek programowanej podczas doboru naturalnego. Ostatecznie jesteśmy potomkami ładnych samic i silnych samców. Kobiet o proporcjach umożliwiających rodzenie zdrowego potomstwa i mężczyzn, których wzrost i bary zapewniały bezpieczeństwo kobietom i dzieciom. Nie jesteśmy dziedzicami brzydul i kurdupli. Jesteśmy na wzór i podobieństwo... Piękno  pobudza korę oczodołową i przednią część zakrętu obręczy – te same obszary, które uaktywniają się przy wartościowaniu i układzie nagrody. Fides et ratio. Piękno jest wartością i nagrodą. Tak jak samo życie.
 
Piękno widziane i piękno słyszane mieszczą się w mózgu w tym samym miejscu: To medial orbito-frontal cortex
 
cortex_orbito

 

Tak to skrzy, błyszczy, świeci, kiedy oglądamy piękny widok (obraz) i słyszymy piękną muzykę, kiedy czytamy piękny wiersz (dwa w jednym: dźwięk i obraz). Coś proporcjonalnego, głębokiego, prostego, harmonijnego.

De gustibus... ?
De gustibus non disputandum est. Zdanie to często kończy rozmowy o pięknie, zanim jeszcze spór rozgorzeje. Kiedy jednak jest twierdzeniem prawdziwym? Kiedy nie da się go podważyć? Tego twierdzenia nie da się zanegować pod jednym warunkiem: Należy posiadać gust wyrobiony! Gust ukształtowany obcowaniem z pięknem. Gust ukształtowany doświadczeniem i przeżyciem – gust zachowany we wszystkich komórkach ciała – w naszym jestestwie. W rusztowaniu DNA rodzący się na nowo najpóźniej od okresu prenatalnego, przez dynamiczne pierwsze dni, miesiące, lata życia. Rozumiany (kognitywizowany) po zakończeniu okresu dojrzewania.

Człowiek, mózg, komórka wymagają strawy najlepszej, bo można powiedzieć: ładny kicz, ale nie powiemy: gustowny kicz. Tak, jak nie powiemy: Gustowna kupa. Czyżby fakt ten mówił, że gust kształtuje piękno? Albo przeciwnie, że istnieją rzeczy i zjawiska piękne same w sobie? Profesor  Manfred Spitzer twierdzi,  że piękno przyciąga, a brzydota odpycha w sposób przyrodzony, że odrzucenie rozwoju w pięknie, to jak zaprzeczenie konieczności oddychania. 

Wiele wieków trwa spór, który jest sporem o to, co było na początku: piękno, czy pamięć piękna. 

Komputerowo z twarzy wielu przestępców spreparowano facjatę przestępcy przeciętnego (Francis Gordon) i co się okazało? Była to twarz przeciętnie sympatyczna...

Ten sam zabieg przeprowadzono na portretach laureatek Miss Germany – sztuczną komputerowo uśrednioną twarz wszystkich misek położono wśród portretów prawdziwych piękności. I co? A no portret komputerowy wskazywano najczęściej jako oblicze nadobniejsze! 

Klasyczne proporcje arcydzieł zmieniono, znów oczywiście komputerowo, i pokazano badanym. Reagowali inaczej niż oglądając oryginały we właściwych proporcjach. Nie reagowali jak na piękno.

Dzieło sztuki wyolbrzymia określone cechy obrazowanego przedmiotu/zjawiska (wszelka sztuka jest karykaturą). 

Wyolbrzymianie cech odbywa się w różnorakich przestrzeniach: postaw anatomicznych, kształtów, koloru itd.

Wyolbrzymiona cecha oddziałuje jako wzmocniony bodziec na aparat percepcyjny odbiorcy, generując u niego odpowiednio silne pobudzenie układu emocjonalnego.
 
Beauty in a smile: the role of medial orbitofrontal cortex in facial attractiveness... The attractiveness of a face is a highly salient social signal, influencing mate choice and other social judgements. In this study, we used event-related functional magnetic resonance imaging (fMRI) to investigate brain regions that respond to attractive faces which manifested either a neutral or mildly happy face expression. Attractive faces produced activation of medial orbitofrontal cortex (OFC), a region involved in representing stimulus-reward value. Responses in this region were further enhanced by a smiling facial expression, suggesting that the reward value of an attractive face as indexed by medial OFC activity is modulated by a perceiver directed smile.

Niezależnie od kultury, szerokości geograficznej, okresu historycznego  mężczyznom podobają się kobiety, których talie to 0,7 obwodu bioder. Wymiary się zmieniają, proporcje nie. W oczach kobiet mężczyźni mają być więksi i zapewniać dorodne potomstwo i przede wszystkim bezpieczeństwo.

Dlatego też podobają nam się krajobrazy, widoki – dal i głębia, głaz i drzewo, za którymi można się schronić. No i jeszcze w pobliżu jakiś strumyk, bądź staw, z którego czerpiemy żywą wodę... dlatego pełną piersią oddychamy na szczycie góry. 

Na pustyni, w mieście ludzie spotykają się przy studniach i fontannach.

Na rogatkach miast średniowiecznych sadzi się lipy. 

Sale szpitalne z pięknym widokiem skracają pobyty w lecznicach.

Nie wiadomo dlaczego... Skąd ta wiedza? 

Człowiek jest piękny – małpa co najwyżej miluśka... Och, ty małpko, oj, człowieku! Człowieku podziękuj za medial orbito-frontal cortex. On cię informuje i alarmuje. On krzyczy: Pamięć pracuje i programuje nieustannie. Wymaga strawy najlepszej. Petrarka, Bach, Michał Anioł, Leonardo, Caravaggio, Shakespeare, Klimt, Gaudi... Z punktu widzenia neuroestetyki wielcy twórcy doskonalą nie tylko poczucie piękna, poprzez piękno doskonalą byty jednostkowe i społeczne. Życia nie starcza, żeby się napatrzeć, nasłuchać nawąchać, nadotykać. W szkołach żądamy zrównania muzyki, plastyki, sztuki, literatury, architektury, filozofii z pamięciowa testocentryczną erystyką pseudopedagogiczną. Nie chodzi już nawet o to, że szkoła nie kształci, nie wzmacnia poczucia piękna, wartości, prawa do przeżywania i dysputowania. – Szkoła niszczy przyrodzone oraz nabyte poczucie piękna i sprawiedliwości. Szkoła mówi o konieczności (sic) pomiaru dydaktycznego. Kandydat na nauczyciela podczas egzaminu mówi o wielkich estetach nauczania, a następnie w szkole ma na ten temat zamknąć pysk, bo...

Nie pomoże Célestin Freinet, Maria Montessori, Korczak z Kamińskim – ani żaden inny autorytet. Sam Komenski nic nie wskóra!

Owszem, owszem, nie przeczę, mamy wiele wspólnego z małpami i dżdżownicami. Dajmy na to: komórki. Zależy czyje stanowisko się przyjmie. Niekoniecznie popularnie rozumiany Darwin i Newton są filarami współczesnej nauki i wiedzy. Życie komórki kontrolowane jest nie przez geny, a przez jej otoczenie fizyczne i energetyczne. „Geny są jedynie molekularnymi matrycami, według których budowane są komórki tkanki i narządy. Środowisko działa jako „przedsiębiorca” , który zapoznaje się z tymi genetycznymi planami i jest ostatecznie odpowiedzialne za charakter życia komórki. To nie geny, a środowiskowa „świadomość”  pojedynczej komórki wprawia w ruch mechanizmy życia.” (Bruce Lipton) Ramachandran twierdzi, że w naszej, ludzkiej, najnowszej ewolucji, być może nie więcej niż 150.000 lat temu, ludzkie mózgi zmieniły się  zasadniczo, co pozwala nam nauczyć się wykonywać nowe, twórcze zadania. Na przykład, jednym z możliwych powodów, dla których orangutany i ludzie różnią się zdolnością do naśladowania innych jest to, że ludzie mają bardziej złożony system neuronów lustrzanych niż nasi naczelni pobratymcy. Ramachandran akcentuje połączenia między synestezją, interakcjami między ośrodkami czuciowymi, jak zapach, słuch, i dotyk i oraz kreatywność. Stawia hipotezę dotyczącą funkcji tzw. neuronów lustrzanych, które jego zdaniem są podstawowym czynnikiem warunkującym powstanie i rozwój języka, a tym samym szeroko pojętej kultury.

Lustrzane neurony obumierają u digital nativ’ów. 
Pokolenie urodzonych cyfrowców nie rozpoznaje twarzy, nie rozpoznaje więc piękna i brzydoty portretów – ich wyrazu, ich mimiki. Cierpi też na nową chorobę rozpoznaną w Korei – na cyfrową demencję. Kreatywność zabija testocentryzm oświatowy. 

Może by tak testy, „mierzenie”, cynizm oceny, klikanie i ekrany zastąpić sztalugami i pędzlami? Niewątpliwie utrudnia to ewaluację - wspomaga jednak ewolucję – ... Jacques Delors, w Raporcie Międzynarodowej Komisji ds. Edukacji dla XXI. Wieku dla UNESCO postuluje w - części Cztery filary edukacji Learning to be: „...edukacja powinna przyczyniać się do rozwoju każdej jednostki - umysł i ciało, inteligencja, wrażliwość, poczucie estetyki, osobista odpowiedzialność, duchowość.” 
 
W podstawie programowej szkół w Rzeczpospolitej brak ósmej kompetencji określonej w „Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie. Europejskie ramy odniesienia.” (2007).

8. Świadomość i ekspresja kulturalna
Definicja: Docenianie znaczenie twórczego wyrażania idei, doświadczeń i uczyć za pośrednictwem szeregu środków wyrazu, w tym muzyki, sztuk teatralnych i sztuk wizualnych. (Za „pośrednictwem” oznacza: muzykować, malować i grać i kręcić.)
 
 
Bibliografia:
ww.unesco.org (raprt J. Delrsa)
Gerald Huether: Jedes Kind ist hoch begabt: Die angeborenen Talente unserer Kinder und was wir aus ihnen machen, 2012
John Medina: Jak wychować szczęśliwe dziecko, 2012
Bruce Lipton: Biologia przekonań, 2010
Vilayanur S. Ramachandran The Tell-Tale Brain: A Neuroscientist's Quest for What Makes Us Human, 2011
Oliver Sacks: Muzykofilia, 2009
Manfred Spitzer: Digitale Demenz. Wie wir uns und unsere Kinder um den Verstand bringen., 2012
Semir Zeki: Blaski i cienie pracy mózgu, 2012

 
 O autorze:
Aleksander Lubina   

Aleksander Lubina

germanista, andragog - zdobył wykształcenie w Polsce, Niemczech i Szwajcarii. Jest publicystą, pisarzem, tłumaczem, autorem programów nauczania, poradników i śpiewnika - był nauczycielem akademickim, licealnym, gimnazjalnym i w szkołach podstawowych oraz doradcą i konsultantem nauczycieli.

Przykłady z praktyki autora na stronie Gimnazjum nr 3 im. Noblistów Polskich w Gliwicach.

 

Aktualna ocena

0

Oceń
Podziel się
KOMENTARZE
Aktualnie brak komentarzy. Bądź pierwszy, wyraź swoją opinię

DODAJ KOMENTARZ
Zaloguj się albo Dodaj komentarz jako gość.

Dodaj komentarz:



ZOBACZ TAKŻE
REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Warszawska Liga Debatancka dla Szkół Podstawowych - trwa przyjmowanie zgłoszeń do kolejnej edycji

Redakcja portalu 29 Czerwiec 2022

Trwa II. edycja konkursu "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 29 Czerwiec 2022

#UOKiKtestuje - tornistry

Redakcja portalu 23 Sierpień 2021

"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej lekturą jubileuszowej, dziesiątej odsłony Narodowego Czytania.

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

RPO krytycznie o rządowym projekcie odpowiedzialności karnej dyrektorów szkół i placówek dla dzieci

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021


OSTATNIE KOMENTARZE

Wychowanie w szkole, czyli naprawdę dobra zmiana

~ Staszek(Gość) z: http://www.parental.pl/ 03 Listopad 2016, 13:21

Ku reformie szkół średnich - część I

~ Blanka(Gość) z: http://www.kwadransakademicki.pl/ 03 Listopad 2016, 13:18

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:15

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:14

Presja rodziców na dzieci - Wykład Margret Rasfeld

03 Listopad 2016, 13:09


Powrót do góry
logo_unii_europejskiej