Imię i nazwisko:
Adres email:

Poleć treść:


O biednych dzieciach i zapachu biedy

Julian Piotr Sawiński, 17 Maj 16 Dodaj komentarz Wyślij Drukuj

Bieda i ubóstwo to wstydliwy temat. Są jednak wśród nas biedne dzieci. Czy dotyczy to tylko małych dzieci? Przecież bieda ma rozmaite barwy i zapachy. Czy ona odnosi się również do nauczycieli i naszej szkoły? Ciekawe, co nauczyciele widzą i mówią o biedzie dzieci w Polsce?
 

Bogactwo i bieda

Bogactwo jest marzeniem wielu, a bieda i ubóstwo ludzi jest tematem wstydliwym oraz dość delikatnym, bo niewdzięcznym. Jest problemem trudnym, bo przez wielu uznanym nie tylko za społeczny, gospodarczy, lokalny czy rodzinny, ale także drażliwy i polityczny. Właściwie to w kapitalizmie nierówności są normą. Głoszona jest w nim zasada, że tyle masz, ile sobie wypracujesz.

Być może jest to racjonalna i sprawiedliwa zasada, ale: co z tymi, którzy nie mogą lub nie potrafią tego czegoś wypracować? Dla wielu jednak ta zasada brzmi dość sprawiedliwie. Tak, ale: jak ona działa w szkole? Czy jest to także problem szkolnej edukacji i nauczycieli? Czy ten, kto wypracuje więcej ma w szkole więcej?

Bieda dzieci w Polsce jest tematem rozmowy red. Haliny Drachal [20161] z dr. hab. Ryszardem Szarfenbergiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, kierownikiem Pracowni Pomocy i Integracji Społecznej w Instytucie Polityki Społecznej UW. Jej tytuł niepokoi, irytuje, a wręcz bulwersuje, bo brzmi: Dziś bieda ma twarz dziecka. Wywiad tygodnia (…). To bardzo inspirujący wywiad. Ciekawe, co profesor mówi o biedzie dzieci w Polsce? Warto przeczytać! I warto też rozumieć, że:
 

Bogactwo jest wówczas moralne, gdy wokół nie ma biedy.


[Lew Tołstoj]


Było kiedyś ładne hasło

Było kiedyś modne, powtarzane na prawo i lewo hasło: „Wszystkie dzieci są nasze”. Co z niego wynikało i co pozostało? Słowa, słowa… i gesty, a konkretnych czynów mało. Z najnowszego raportu UNICEF [20162] pt. Równe szanse dla dzieci wynika, że bieda przesunęła się z roczników najstarszych na najmłodsze. Dziś dotyczy ona przede wszystkim małych dzieci.

Bardzo ważne są więc pytania:
 

  1. Co się z nami dzieje, że rozszerza się margines ludzkiej biedy?
  2. Dlaczego cierpią na tym najbardziej małe dzieci?
  3. Jakie są tego faktyczne przyczyny i czy są na to jakieś sposoby?
  4. Dlaczego troska o dzieci i ich rozwój nie jest bezwarunkowa oraz powszechna?


Bo przecież:
 

Gdyby wszystkie nierówności były zasłużone, to nie warto byłoby się nimi zajmować. Jednak duża część nierówności ekonomicznych zasłużona nie jest.


[prof. Ryszard Szarfenberg, 20163]


Biedne zapachy

Bieda i ubóstwo nie są jednoznacznie określone, ale intuicyjnie czuje się, o co tu chodzi. Czy jest to tylko życie poniżej standardu czy może coś więcej (mniej)? Ludzka bieda ma różne określenia, rozmaite poziomy, smaki i zapachy. Zwykle jest szacowana do poziomu życia danego społeczeństwa. Jaki zapach ma bieda w naszej szkole? Czy i na ile dotyczy ona także polskich nauczycieli? Czy czujesz się biednym? Pewnie odpowiedź brzmi: tak i nie!

Bo tak naprawdę „Dziwny jest ten świat”, w tym ten oświatowy. W ww. tygodniku dla nauczycieli jest alarmujący wywiad o biednych dzieciach, a na okładce wielki napis: Alarmu nie ma. Oczywiście rozumiem Redakcję, że ten alarm z okładki dotyczy innego problemu (fot. 1).

Biednym się jest naprawdę dopiero wówczas, gdy straci się motywację do działania. Przewodnią myślą poradnika o aktywizowaniu uczniów w szkole XXI wieku pt. Sposoby aktywizowania uczniów w szkole XXI wieku. Pytania, refleksje, dobre rady. Poradnik dla nauczycieli [20144] jest motto:
 

W aktywizowaniu ucznia ważne są emocje. Biednym się jest dopiero wtedy, gdy już się niczego więcej nie chce.


[Erich M. Remarque]

Warto rozważyć!
 

Głos nauczycielski

„Głos Nauczycielski” 17/2016 – okładka fot. www.glos.pl


Borykanie się z ubóstwem

Bardzo ciekawie o biedzie dzieci mówi ww. profesor: „Jak każda nie w pełni, ale idee wyznaczają nam drogowskazy do realizacji w polityce społecznej. W stosunku do dzieci jest ona o tyle mniej kontrowersyjna, że dzieciom trudno przypisywać odpowiedzialność za sytuację, w jakiej się znajdują. W dodatku teza, że musimy zajmować się wszystkimi dziećmi, a zwłaszcza tymi, które są w najgorszej sytuacji, wydaje się przemawiać do sumień członków społeczeństwa, również polityków. Każda sytuacja, w której dzieci są ofiarami, wzbudza w ludziach lęk, litość i chęć naprawy. Jednak tu muszę zrobić pewne zastrzeżenie”.

„Bo co prawda «wszystkie dzieci są nasze», ale przede wszystkim swoich rodziców” – odpowiada prof. Ryszard Szarfenberger [2016]. A dalej podkreśla, że trudno jest pomagać dzieciom, nie pomagając ich rodzicom. „Przekonująco brzmią więc argumenty za wspieraniem tych rodzin, które muszą borykać się z ubóstwem. I odwrotnie, słuszny opór społeczny wywołuje odbieranie rodzicom dzieci wyłącznie z powodu biedy”.

Bezwzględnie ważna jest to myśl. Warto ją upowszechniać. Sam jednak problem równości i nierówności w szkole oraz miernych rezultatów wyrównywania szans edukacyjnych w Polsce był podjęty już 6 lat temu w artykule pt. O równości i nierówności w edukacji [20105]. Warto poznać! Jest upowszechniony na portalu Edunews.pl. Przede wszystkim należy rozważyć pytanie, dlaczego trzeba uczniów w szkole traktować równo i bardzo odpowiedzialnie? Bo przecież:
 

Nie wolności w Polsce brakuje, ale odpowiedzialności. To jej deficyt jest dziś najbardziej odczuwalny.


[red. Tomasz Lis 20146]


Biedni nauczyciele

Bogusław Śliwerski [20167] – znany nauczycielom profesor pedagogiki – wskazuje, że: „Wprowadzenie jako formalnego wymogu na najwyższy stopień awansu zawodowego uzyskania stopnia naukowego doktora nareszcie wyzwoli w środowisku nauczycielskim konieczność studiowania literatury specjalistycznej (a nie "powideł metodycznych", "czytanek popularnonaukowych"), zapoznania się z najnowszą metodologią badań naukowych, diagnostyką edukacyjną i pozwoli im refleksyjnie podejść do własnej praktyki dydaktyczno-wychowawczej”. Ciekawe, co nauczyciele na to? 

Bardzo trafny jest ten postulat MEN dotyczący wprowadzenia 6 stopnia zawodowego awansu nauczycieli – specjalisty. Bo w praktyce często biedni są przecież ci, którzy mają kłopoty z „refleksyjnym podejściem do własnej praktyki”. A także ci, którym już się wiele nie chce, nie mają ochoty na podjęcie innowacji, ważnej zmiany czy modernizacji oraz często czują się wypaleni. Chodzi oczywiście o te osoby, które straciły chęci, zapał i entuzjazm do skutecznego kształcenia, organizowania ciekawego uczenia się oraz udzielania pomocy młodym potrzebującym wyciągniętej ręki.

Biedni są jednak często także ci, którzy w szkole się wyróżniają. Prof. Bogusław Śliwerski [20168] pisząc o „dobrej zmianie” podkreślił pozytywne znaczenie uzyskiwania przez nauczycieli naukowego stopnia doktora. Dodał też śmiało, że „Czas skończyć z praktyką, która deprecjonowała najbardziej refleksyjnych, wykształconych pedagogów w naszych szkołach”. Brawo Panie Profesorze! Bogatym przecież nie jest ten, kto ma dużo na grzbiecie. (fot 2) – cdn.
 

Biedny - bogaty

Fot. 2: Biedny czy bogaty jest ten człowiek? fot. Miłosz Janczewski

 

 

[1] H. DRACHAL (oprac.), Dziś bieda ma twarz dziecka, Wywiad tygodnia. Społeczeństwa z mniejszymi nierównościami są szczęśliwsze, lepiej się rozwijają (rozmowa z dr hab. Ryszardem Szarfenbergiem z UW), „Głos Nauczycielski” 2016 nr 17, s. 6-7.
[2] www.Raport UNICEF „Równe szanse dla dzieci” – 2016.
[3] H. DRACHAL (oprac.), Dziś bieda ma twarz dziecka, Wywiad tygodnia. Społeczeństwa z mniejszymi nierównościami są szczęśliwsze, lepiej się rozwijają (rozmowa z dr hab. Ryszardem Szarfenbergiem z UW), „Głos Nauczycielski” 2016 nr 17, s. 6-7.
[4] J. P. SAWIŃSKI, Sposoby aktywizowania uczniów w szkole XXI wieku. Pytania, refleksje, dobre rady. Poradnik dla nauczycieli. Warszawa: Wydaw. Difin 2014.
[5] J. P. SAWIŃSKI, O równości i nierówności w edukacji. Edunews.pl – z 05.06.2010.
[6] T. LIS, Cdn. Po prostu. „Newsweek Polska” 2014 nr 25, s. 2.
[7] B. ŚLIWERSKI, Brawo MEN! Nareszcie zapowiedź dobrej zmiany! – www.edukacjaidialog.pl – 28.04.2016. 
[8] B. ŚLIWERSKI, Brawo MEN! Nareszcie zapowiedź dobrej zmiany! Op.cit. 

 

 
 
* * *
 

 
 O autorze:
Julian Piotr Sawiński  

dr Julian Piotr Sawiński

Nauczyciel dyplomowany biologii i geografii, doktor nauk przyrodniczych, dydaktyk biologii, konsultant CEN w Koszalinie ds. informacji i innowacji pedagogicznych. Redaktor naczelny "Nauczycielskiej Edukacji". Nauczyciel Roku 1995 "Fundacji Innowacja" w Warszawie. Rzeczoznawca MEN ds. recenzowania podręczników i pomocniczych środków dydaktycznych do biologii i przyrody, egzaminator OKE z biologii, trener grupy 600 programu "Ocenianie w Nowej szkole". Organizator różnych kursów i warsztatów edukacyjnych dla nauczycieli. Autor ponad 850 publikacji edukacyjnych nt. edukacji i innowacji. Kierunkowe zainteresowania: ornitolog.

Tekst pierwotnie ukazał się w Biuletynie Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie "Nauczycielska Edukacja"

 

Aktualna ocena

0

Oceń
Podziel się
KOMENTARZE
Aktualnie brak komentarzy. Bądź pierwszy, wyraź swoją opinię

DODAJ KOMENTARZ
Zaloguj się albo Dodaj komentarz jako gość.

Dodaj komentarz:



ZOBACZ TAKŻE
REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Warszawska Liga Debatancka dla Szkół Podstawowych - trwa przyjmowanie zgłoszeń do kolejnej edycji

Redakcja portalu 29 Czerwiec 2022

Trwa II. edycja konkursu "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 29 Czerwiec 2022

#UOKiKtestuje - tornistry

Redakcja portalu 23 Sierpień 2021

"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej lekturą jubileuszowej, dziesiątej odsłony Narodowego Czytania.

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

RPO krytycznie o rządowym projekcie odpowiedzialności karnej dyrektorów szkół i placówek dla dzieci

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021


OSTATNIE KOMENTARZE

Wychowanie w szkole, czyli naprawdę dobra zmiana

~ Staszek(Gość) z: http://www.parental.pl/ 03 Listopad 2016, 13:21

Ku reformie szkół średnich - część I

~ Blanka(Gość) z: http://www.kwadransakademicki.pl/ 03 Listopad 2016, 13:18

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:15

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:14

Presja rodziców na dzieci - Wykład Margret Rasfeld

03 Listopad 2016, 13:09


Powrót do góry
logo_unii_europejskiej