Ku reformie szkół średnich - część II

Kacper Owiński, 29 Listopad 16 Dodaj komentarz Wyślij Drukuj

Pamiętam jeszcze z własnej podstawówki wielką gazetkę ścienną na jednym z korytarzy: Szkoła uczy, bawi i wychowuje, to była końcówka lat dziewięćdziesiątych. Zastanówmy się, w jakim stopniu i czy w ogóle powyższa maksyma ma zastosowanie do dzisiejszej rzeczywistości szkolnej. W przypadku szkół podstawowych i gimnazjów nie mam wielkich wątpliwości – szkoła uczy (a czego, to już inna sprawa), (trochę) bawi i – najmniejszymi literami – wychowuje. Jeśli zaś chodzi o szkoły średnie, obawiam się, że poza uczeniem (w dużej mierze pod maturę), to ani nie bawią, ani – co gorsza – nie wychowują.

Wydaje się, że wraz z ekspansją idei charakterystycznych dla epoki postprawdy i płynnej nowoczesności, polska szkoła zaczęła coraz wyraźniej ustępować z funkcji wychowawczyni kolejnych pokoleń młodych Polaków. W szkołach podstawowych jest jeszcze względnie dobrze, ponieważ uczymy dzieci fundamentalnych i niebudzących kontrowersji zasad życia społecznego – mówienia dzień dobry i do widzenia, nierozrabiania na lekcjach, rozglądania się przez jezdnię. Co jednak z liceami, w których mamy do czynienia z dojrzewającą, wrażliwą młodzieżą, stawiającą sobie pierwsze poważne pytania na temat swojego funkcjonowania w świecie i budującą własny, mocno zindywidualizowany system wartości? Zaczynają się schody. Przekonałem się niejednokrotnie, że szkoła jest w tej kwestii bezradna, często boi się nawiązać dialog z uczniami, a jeszcze częściej po prostu nie ingeruje w kwestie wychowawcze i skupia się li tylko na dydaktyce – od wychowania są w końcu rodzice. Problem polega jednak na tym, że dla szesnasto- i dziewiętnastolatków mama i tata już od dawna nie są jedynymi punktami odniesienia w otaczającej rzeczywistości. Pojawia się głód innych znaczących dorosłych. Młodzi ludzie często szukają ich dziś w internecie. Nie twierdzę, że to źle, ale zdecydowanie opowiadam się po stronie obcowania z żywymi, a nie wirtualnymi ludźmi.

Każda lekcja prowadzona przez odpowiedzialnego nauczyciela stanowi świetną okazję do SPOTKANIA z drugim człowiekiem – trzeba tylko chcieć.

Dostałem kiedyś nieoczekiwane zastępstwo w II klasie liceum. Mimo że zawsze mam w zanadrzu jakąś lekcję z cyklu zastępstwo na medal (przeważnie warsztaty z gramatyki historycznej języka polskiego, które cieszą się zaskakująco dużą popularnością!), tym razem postanowiłem po prostu porozmawiać z uczniami. Po 45 minutach powiedzieli mi, że bardzo potrzebowali takiej godziny wychowawczej. Skarżyli się na wychowawcę, który albo bez końca uzupełnia dziennik, albo grzebie w swoim smartfonie. I to ma być godzina wychowawcza?! To ma być SPOTKANIE z żywym człowiekiem? Hmm… w takich momentach to nawet nie dziwię się, że uczniowie wolą do wirtualu…

Młodzież licealna bardzo potrzebuje rozmowy, autorytetów, drogowskazów we wcale niełatwej współczesności. A szkoła często zawodzi i dezerteruje z pola wychowania. Cóż, okazuje się, że znacznie łatwiej być dobrym przedmiotowcem niż po prostu nauczycielem, człowiekiem… Dobry przedmiotowiec – dobra rzecz, do olimpiady przygotuje i do matury. A do życia? Kto da gwarancję, że to, czego uczymy dzisiaj, rzeczywiście przyda się w przyszłości? Nie wspominając już o tym, że dziś zdobyta wiedza jutro wyparuje z głowy…

Nauczyciele szkół średnich powinni zatem koniecznie znaleźć w sobie odwagę, by wychowywać. Nie chodzi mi tu jednak o proste, zero-jedynkowe dyscyplinowanie rodem z XIX-wiecznej pruskiej szkoły (do czego tęskni obóz reformujący dziś polską szkołę). Nowoczesne wychowanie to wspieranie rozwoju, kształtowanie zainteresowań, nauka samodzielnego uczenia się, inspirowanie i indywidualne podejście do uczniów, nieustanna dyskusja, negocjowanie znaczeń i ciągłe zderzanie ze sobą różnych systemów wartości. Brzmi trudno? Ja tam uważam, że fascynująco. Brzmi jak wyzwanie, które warto podjąć. Dla lepszej przyszłości każdego z nas – ucznia, nauczyciela, obywatela i Polaka :).

Szkoło – wychowuj, ucz i baw!

* * *

 

O autorze:
		Kacper Owiński Ukończyłem studia licencjackie z filologii polskiej i filologii czeskiej oraz magisterskie z językoznawstwa ogólnego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Obecnie kontynuuję naukę na V roku krakowskiej polonistyki, na specjalności nauczycielskiej. Nauczycielem chciałem być, odkąd pamiętam. Zawsze lubiłem kreślić na czerwono po zeszytach – dalej to lubię, ale używam już koloru zielonego – nadziei zamiast agresji. Nadziei na lepszą edukację w Polsce. Marzy mi się przywrócenie profesji nauczycielskiej dawnego społecznego prestiżu. W swojej pracy stawiam przede wszystkim na kontakt nauczyciela z uczniem i samodzielne myślenie. Staram się łączyć tradycję z nowoczesnością – wierzę w moc rzetelnej nauki, ale najchętniej wyprowadziłbym podręczniki ze szkoły (albo je uroczyście spalił). W czasie wolnym przede wszystkim czytam i bacznie przyglądam się zjawiskom popkultury. Czasami wracam jeszcze do językoznawstwa historycznego. Z pasją zajmuję się dwoma najpiękniejszymi kotami na świecie – Alpinką i Panem Samochodzikiem.
Tekst ukazał się pierwotnie na blogu autora: Rzecznik Szkolny