Imię i nazwisko:
Adres email:

Poleć treść:


Kim ma być nauczyciel specjalista?

Julian Piotr Sawiński, 07 Kwiecień 16 Dodaj komentarz Wyślij Drukuj

Nauczycielski awans zawodowy tylko w jakimś stopniu spełnia swoje cele. Jest krytykowany z różnych stron. Oto nowy pomysł MEN, aby wprowadzić 6 stopnień awansu – nauczyciela specjalisty. Kto jest specjalistą? Jaki powinien być nauczyciel specjalista?
 

Nauczyciel organizator

Nauczyciel był, jest i będzie w przyszłości kimś ważnym w edukacji oraz rozwoju młodych ludzi. Powinien być osobą dobrze znającą się na edukacji, tj. wspieraniu rozwoju uczniów i organizowaniu ich uczenia się.  Aby być wspaniałym nauczycielem wcale nie trzeba kończyć 2-3 fakultetów czy napisać ładną pracę doktorską, bo zwykle to „coś” ma się po prostu w sobie i wystarczy to odkryć, pielęgnować i rozwijać.

Niektórzy twierdzą, że nauczyciel to ktoś, kto potrafi ze spraw trudnych i złożonych zrobić proste i zrozumiałe. Ale najważniejsze dziś jest rozumienie, że szkoła jest po to, aby organizować ciekawe i skuteczne uczenie się uczniów oraz stymulować ich do indywidualnej pracy nad sobą. Do tego potrzebny jest akcent na rozwój myślenia.

Na ogromne znaczenie rozwijania uczniowskiego myślenia: samodzielnego, racjonalnego, innowacyjnego, kreatywnego itd., zamiast nauczania w rozumieniu nabywania dużego zasobu wiadomości i przedmiotowych umiejętności. Oni chętnie przypominają słowa wielkiego fizyka wskazujące, że:
 

Edukacja to nie nauka faktów, ale trening umysłu do samodzielnego myślenia


[Albert Einstein]


Nauczyciel specjalista

Nauczycielski awans zawodowy wyróżnia obecnie 5 stopni: nauczyciel stażysta, kontraktowy, mianowany, dyplomowany i profesor oświaty. Ten ostatni stopień jest dla wybranych, szczególnie wybranych, choć nie do końca wiadomo na jakich zasadach. A dla kogo będzie awansowy stopień nauczyciela specjalisty?

Nauczyciel cyfrowej epoki różni się od tradycyjnego. Jego podstawowe cechy i kierunki zmian przedstawia np. prezentacja pt. Nauczyciel cyfrowej epoki. Prezentacja jest upowszechniona na stronie www.freelearning.pl [20131]. Warto poznać i dyskutować.

Niewątpliwie jednak ważne jest to, co zapowiada MEN – minister edukacji, która niedawno powiedziała, że poza nowelą dotyczącą likwidacji "godzin karcianych", nie będzie szybkich zmian w Karcie Nauczyciela. Stwierdziła, że to będzie ostatnia rzecz, którą zmieni w swojej kadencji. Anna Zalewska [20162] powiedziała także, że: „Chcemy wprowadzić nowy stopień awansu zawodowego: nauczyciel specjalista, który będzie musiał zrobić doktorat lub wdrożyć innowację, która będzie musiała mieć istotne znaczenie dla nauczania”. Czyli chodzi o kreatywnego nauczyciela? Oto ABC kreatywności prof. Krzysztofa J. Szmidta, które może pomóc wyzwolić nauczycielską kreatywność (fot. 1).
 

ABC kreatywności

ABC kreatywności – okładka fot. www.ksiegarnia.difin.pl


Nasze pojmowanie specjalisty

Nasze rozumienie pojęcia „specjalista” odnosi się najczęściej do 2 kategorii. Specjalista to:
 

  1. człowiek, który się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie,
  2. lekarz, który zajmuje się określonym działem medycyny; który ukończył dodatkowe studia podyplomowe. Do jego synonimów należą: ekspert, fachowiec, profesjonalista, zawodowiec, znawca; pot. fachura, fachman, macher, rzemiecha, spec, szpenio; przest. profesjonał, a także w pewnym sensie złota rączka [20163].

 

Nauczyciel specjalista – to więc nauczyciel (pedagog), który:
 

  1. się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie, np. z teorii i praktyki diagnozowania rozwoju, teorii organizacji pracy, zarządzania zasobami ludzkimi lub z danej dydaktyki przedmiotowej;
  2. zajmuje się określonym działem edukacji i który zdobył tytuł doktora lub ukończył dodatkowe studia podyplomowe dotyczące edukacji XXI wieku. 


Niektórzy od lat podkreślają duże znaczenie specjalistów i doktorów dydaktyki w dokonywaniu zmian edukacyjnych. Dwadzieścia lat temu wskazywano na pozytywne walory doktoratu, namawiając oświatową kadrę kierownicza do podejmowania badań naukowych z zakresu edukacji. Szerzej o tym jest w artykule pt. Czy dyrektorowi szkoły potrzebny jest doktorat? Ten artykuł z tym pytaniem był upowszechniony w miesięczniku „Dyrektor Szkoły” [19964]. Warto przeczytać i przemyśleć, bo temat jest stale aktualny.


Nowatorstwo i autonomia

Nowatorstwo pedagogiczne jest często synonimem innowacyjności i kreatywności. Ono rozwija się przy poczuciu niezależności, autonomii i rozumieniu własnych możliwości. Ono podnosi poczucie sprawstwa, które dobrze czuje się w sytuacji poczucia własnej autonomii.

Na ogromne znaczenie niezależności i autonomii nauczycieli wskazał ostatnio dr Tomasz Tokarz [20165]. Przypomniał, że: „podstawą rozwoju we wszystkich sferach, także edukacji, jest możliwość swobodnego, autonomicznego działania. Wtedy pojawiają się nowatorskie koncepcje. Fascynuje mnie ta feeria kreatywnych myśli i działań, której jestem świadkiem w ostatnich latach. Dziesiątki inicjatyw, akcji, ruchów na rzecz nowej szkoły, bardziej przyjaznej dzieciom i rzeczywistemu interesowi społecznemu. Setki ludzi pełnych pasji i pomysłów”.

Niedawno czytałem w mediach, że obecnie na Uniwersytecie Warszawskim więcej jest doktorantów niż studentów na dziennych i zaocznych kierunkach łącznie. Wcale nie dziwi, że młodzi szukają swego miejsca na Ziemi. Jednak wracając do sedna, warto w tym miejscu przypomnieć chętnie powtarzane przez edukatorów i nauczycieli słowa Wilhelma Reicha mówiące, że:
 

Jeśli chcemy naprawdę zmienić świat na lepsze za życia jednego pokolenia, to prowadzi do tego prosta droga – płacić nauczycielom tyle, ile płacimy politykom i wojskowym.


[Wilhelm Reich6]

 

Nasze standardy i schematy

Nasza edukacja i szkolnictwo poddane jest obecnie wręcz totalnej krytyce. Coraz więcej jest krytycznych głosów różnych osób zauważających, że coś jest nie tak ze szkolnictwem. Wskazują, że ono zamiast tworzyć odpowiednią przestrzeń do autentycznego rozwoju (poznania siebie i innych) zamyka młodych ludzi w klatkach standardów i schematów.

Niewątpliwie podstawowym zadaniem szkoły przyszłości będzie umiejętne i skuteczne aktywizowanie uczniów do uczenia się oraz indywidualnej pracy nad sobą. Szerzej jest o tym w artykule pt. Szkoła aktywizująca uczniów. Jest upowszechniony w książce prof. Leszka Pawelskiego i Bogdana Urbanka (red.) pt. Twórczość – Kreatywność - Nauczyciel. Monografia nr 13 jubileuszowa. Była wydana w Szczecinku przez PSNT - Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Twórczych [20147]. Warto przeczytać.

Natomiast, „realna zmiana nie zaczyna się od góry - ona ma zawsze źródła oddolne. Tak twierdzi np. dr Tomasz Tokarz [2016], który jednak przyznaje, że: „Nie znaczy to, że centrala nie jest potrzebna. Przeciwnie. Powinna jednak wejść jednak w rolę instytucji wspierającej zmianę a nie ją zawłaszczającą dla własnych ideologiczno-politycznych celów. Jej zadaniem jest wspomaganie lokalnych liderów. Sieciowanie aktywistów (…). Nie może ulec pokusie totalnej kontroli. No właśnie! Więcej otwartości i zaufania, a mniej kontroli (fot. 2).
 

Uścisk dłoni  

Uścisk ludzkich dłoni – przyjaźń czy braterstwo? fot. www.charaktery.com.pl

Nauczycielska debata

Na pewno krokiem w dobrą stronę jest zainicjowanie konsultacji społecznych na temat zmian w edukacji [20168] https://debataoswiatowa.men.gov.pl/. W praktyce wygląda to różnie. Niektórzy piszą, że dotychczasowe dyskutowanie o edukacji ma sporo cech pozorności dialogu.

Nie jest łatwo przewidzieć, jakie będą realne efekty tej ogólnopolskiej debaty i krytycznych dyskusji o szkole, ale rację maja ci, którzy twierdzą, że skoro pojawiła się szansa na debatowanie o przyszłości edukacji w Polsce – to trzeba to wykorzystać i wziąć w niej udział.

Niewątpliwie warto rozmawiać, dyskutować, poszukiwać lepszych rozwiązań i argumentować swoje racje, ale przede wszystkim pozytywnie myśleć o zmianach w edukacji. Warto także powtarzać za prof. Łukaszem Turskim, że:
 

Nauczyciel ma za zadanie poznać dziecko, zauważyć jego talenty i indywidualność (…). W Sejmie powinien być taki duży napis: Nauczyciel to najważniejszy zawód w kraju.


[prof. Łukasz Turski 20119]

 

 


[1] J. P. SAWIŃSKI, Nauczyciel cyfrowej epoki - prezentacja: www.freelearning.pl, 2013.
[2] www.oswiata.abc.com.pl – 25.02.2016: Minister edukacji: ostateczny kształt reformy przedstawimy 27 czerwca. 
[3] https://pl.wiktionary.org.wiki/specjalista
[4] J. P. SAWIŃSKI, Czy dyrektorowi szkoły potrzebny jest doktorat? „Dyrektor Szkoły” 1996 nr 7, s.16-19
[5] T. TOKARZ, Autonomia w edukacji, Edunews.pl – z 01.04.2016.
[6] K. LUBCZYŃSKI (oprac.), Kryzys cywilizacji. Z Wojciechem Eichelbergerem, psychologiem, psychoterapeutą i pisarzem, rozmawia Krzysztof Lubczyński. „Głos Nauczycielski” 2011 nr 2.
[7] J. P. SAWIŃSKI, Szkoła aktywizująca uczniów. [w:] Leszek PAWELSKI, Bogdan URBANEK (red.), Twórczość – Kreatywność - Nauczyciel. Monografia nr 13 jubileuszowa. Szczecinek: Wydaw. PSNT 2014, s. 447-457.
[8] https://debataoswiatowa.men.gov.pl/.
[9] A. RĘKAWEK (oprac.), Czy matura jest rzeczywiście konieczna? Rozmowa z prof. Łukaszem TURSKIM „Dyrektor Szkoły” 2011 nr 10 s. 14-16.
 

 
 
* * *
 

 
 O autorze:
Julian Piotr Sawiński  

dr Julian Piotr Sawiński

Nauczyciel dyplomowany biologii i geografii, doktor nauk przyrodniczych, dydaktyk biologii, konsultant CEN w Koszalinie ds. informacji i innowacji pedagogicznych. Redaktor naczelny "Nauczycielskiej Edukacji". Nauczyciel Roku 1995 "Fundacji Innowacja" w Warszawie. Rzeczoznawca MEN ds. recenzowania podręczników i pomocniczych środków dydaktycznych do biologii i przyrody, egzaminator OKE z biologii, trener grupy 600 programu "Ocenianie w Nowej szkole". Organizator różnych kursów i warsztatów edukacyjnych dla nauczycieli. Autor ponad 850 publikacji edukacyjnych nt. edukacji i innowacji. Kierunkowe zainteresowania: ornitolog.

Tekst pierwotnie ukazał się w Biuletynie Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie "Nauczycielska Edukacja"

 

Aktualna ocena

0

Oceń
Podziel się
KOMENTARZE
Aktualnie brak komentarzy. Bądź pierwszy, wyraź swoją opinię

DODAJ KOMENTARZ
Zaloguj się albo Dodaj komentarz jako gość.

Dodaj komentarz:



ZOBACZ TAKŻE
Aktualnie brak powiązanych artykułów.

REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

#UOKiKtestuje - tornistry

Redakcja portalu 23 Sierpień 2021

RPO krytycznie o rządowym projekcie odpowiedzialności karnej dyrektorów szkół i placówek dla dzieci

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej lekturą jubileuszowej, dziesiątej odsłony Narodowego Czytania.

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

Poznaliśmy laureatów I edycji ogólnopolskiego Konkursu "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 19 Lipiec 2021

Rusza konkurs "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 10 Maj 2021


OSTATNIE KOMENTARZE

Wychowanie w szkole, czyli naprawdę dobra zmiana

~ Staszek(Gość) z: http://www.parental.pl/ 03 Listopad 2016, 13:21

Ku reformie szkół średnich - część I

~ Blanka(Gość) z: http://www.kwadransakademicki.pl/ 03 Listopad 2016, 13:18

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:15

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:14

Presja rodziców na dzieci - Wykład Margret Rasfeld

03 Listopad 2016, 13:09


Powrót do góry
logo_unii_europejskiej