Imię i nazwisko:
Adres email:

Poleć treść:


Czy zręby demokracji tworzy szkoła?

Jan Grandys, 24 Luty 14 Dodaj komentarz Wyślij Drukuj

Uczeń przychodzi do szkoły w określonym celu. Po naukę, dobre maniery, wzory, różnorakie umiejętności, możliwości własnego rozwoju, po to jest szkoła!
 

Edukację rozpoczynamy od niekłamanego entuzjazmu dla szkoły, nauki, nie zupełnie uświadomionej wielkiej nadziei na coś fajnego.

Na pewno nie od razu uczeń uświadamia sobie cel własnej edukacji ale chciałby zaspokoić swą naturalną ciekawość świata, zdobyć umiejętności, w tym też rozumienia siebie, mieć jak najwięcej dobrych wspomnień, zaprzyjaźnić się, robić z sensem pożyteczne czynności, umieć radzić sobie, rozumieć otaczający świat, przeżyć, doznać aby móc wracać czasów ze szkolnej ławy. 


Co szkoła może dać uczniowi?

Od klasy pierwszej uczeń wchodzi w grupę, zespół uczniowski, najmniejszą komórkę społeczną w szkole. Nie jest to chwilowy stan ale okres kilkuletni, najdłużej w podstawówce, bo sześć lat. Społeczność szkolna rządzi się prawami zbliżonymi do grup makrospołecznych.

Do wychowawcy należy wczesne wspomaganie rozwoju uczniów, nabywania przez nich umiejętności obywatelskich, w tym rozumienie prawa, powinności społecznych. Uczeń formalnie zostaje członkiem społeczności, spotyka się z powinnościami, poznaje i zaczyna rozumieć obowiązujące prawa, wchodzi w relacje interpersonalne z rówieśnikami, dorosłymi, zwierzchnikami, partnerami. Przynależność do grupy rodzi możliwości sprawowania różnych funkcji, zadań, nabywani praw ale też odpowiedzialności za zobowiązania, zaszczyty, funkcje.

Uczeń powinien otrzymać klarowne wskazówki, czego się od niego oczekuje, co go czeka z przyjęciem do grona społeczności a czego oczekują jego wyborcy i wychowawca.

Pierwszy etap obywatelskości to sposobność na formowanie świadomości obywatelskiej u ucznia pod warunkiem jego aktywnego udziału. Ten aktywny udział winien być kierowany przez wychowawcę. To za jego inspiracją są tworzone sytuacje pozwalające uczniowi na:
 
  • poznawanie obowiązującego w szkole prawa,
  • tworzenie prawa, ładu, porządku w obszarze klasy, szkoły, 
  • uczestnictwo w określaniu kryteriów do oceny zachowania, nagród, pochwał,
  • wypracowywanie norm obowiązujących w klasie, szkole,
  • ustalanie zasad oceniania wybranych przez siebie przedstawicieli,
  • współokreślanie kompetencji, odpowiedzialność,
  • wybór kandydatów do funkcji, decydowanie w wyborach,
  • przygotowywanie własnego programu wyborczego, prezentowanie go ogółowi,
  • podejmowanie prób oceniania swoich osiągnięć, dokonań,
  • naukę dyskutowania, wyrażania swoich opinii, uzasadnianie poglądów, bronienie ich na forum grupy, zgromadzenia klasowego (ateńskie zgromadzenia ludowe),
  • zdobywanie wrażliwości społecznej, 
  • podejmowanie inicjatyw uchwałodawczych, zdobywanie doświadczenia legislacyjnego, dostrzeganie, że on sam jest źródłem prawa (demokracji).

Uczeń może nabyć kompetencje obywatelskie dzięki wychowawcy serio traktującemu podopiecznych, rolę szkoły jako miejsce i czas krzepnięcia postaw obywatelskich u uczniów.

Jeśli uczeń nie uczestniczy w podejmowaniu decyzji, które jego dotyczą bezpośrednio, czy pośrednio to te decyzje są dalekie, niezrozumiałe i traktowane jako obce, nie mają charakteru obowiązującego osobiście. 


Do wyboru: aktywność i kreatywność, czy bierność i mierność?

Przyjaźnie nastawiony i potrafiący stymulować wychowawca wniesie w życie zespołu uczniowskiego twórczy ferment, który zaowocuje rozwojem świadomości i umiejętności obywatelskich niezbędnych w publicznym działaniu dla dobra małej ojczyzny czyli społeczności klasowej w myśl zasady od bliskiego do dalekiego. Pierwsze i następne relacje, doświadczenia, przekonania zależą od wychowawców.
 
Dalszym etapem kształtowania obywatela, zdobywania ostróg obywatelskich powinna być działalność w Samorządzie Uczniowskim. W sposób naturalny uczeń staje się członkiem społecznego organu szkoły, tak spostrzega jego obecność ustawa o systemie oświaty z 7 października 1991 roku. Jak skorzysta z przywileju i jaką odegra rolę w życiu szkoły zależy od dorosłych, czyli nauczycieli na czele z dyrektorem, od rady pedagogicznej, ale też i rodziców... Sposób traktowania ucznia, jego praw, jego opinii, racji, samodzielności buduje w nim świadomość własnej roli, pozycji, poczucie partnerstwa. Uczy działań, przekonuje o tym, czy stosunek do niego należy traktować serio czy to, tylko naprawdę pozory, fikcja.

Wszyscy uczniowie tworzą samorząd, wybierają, każdy może zostać wybrany, może sprawować funkcje klasowe, ogólnoszkolne, ma formalnie zagwarantowany wpływ na sprawy szkolne.

A faktycznie?

Pytanie czy szkoła, na różnym poziomie edukacji, stwarza uczniom szanse na zdobycie podstawowych umiejętności publicznego działania, dorośnięcie do roli lidera, zdobycie przekonania o prawdziwości demokracji na gruncie praktyki?

Jak uczeń wchodzi w pełnienie ról, poza formalnym wyborem a nawet narzuceniem obowiązków?

Obserwując w szkołach informacje o działaniach uczniowskiej władzy w formie publikatorów (gazetki samorządów, internetowe strony) na ogół spotyka się zamieszczany imienny wykaz przedstawicieli ogółu uczniów i nazwy pełniony funkcji, nazwy imprez przypisanych SU.

Konia z rzędem temu, kto dowie się jak tak naprawdę społeczny organ władzy szkoły odciska swój ślad w jej życiu. O czym decydują, współdecydują, czy wysłuchują ich, liczą się z ich zdaniem dorośli, czy zasięgają ich opinii. W końcu, czy zdanie samorządu jest respektowane przez wyborców, elektorat? Chodzi o to czy samorząd jest partnerem czy „ministrantem”, którym wysługują się dorośli?

Opinia, zdanie uczniów wobec propozycji regulacji prawnych ich dotyczących ma wymiar obywatelskiej edukacji, nauki stanowienia prawa.

Powtórzę, jeżeli nie uczestniczę w decyzjach mnie dotyczących to ich respektowanie jest mi obce. Prawo wpisane w statut jest martwe gdy zostaje narzucone, gdy podmiot demokracji - obywatel - zostaje pominięty, gdy nikt nie pyta obywatela co on sądzi, jakie są jego oczekiwania, czy przymierzane rozwiązania są mu bliskie, naprawdę zgodne z jego wiedzą, potrzebami, są oczywiste i aprobowane.


A może tylko uczy o demokracji a nie uczy demokracji?

Okazywanie przyjaznego nastawienia do uczniów to efekt własnej koncepcji pedagogicznej opartej na sercu, głębokim przekonaniu o szansach jakości zdobycia wykształcenia na każdym poziomie edukacji, hołubiącym wierze w możliwości ucznia.

Świadome, czy nieświadome zaniedbanie ucznia, dziecka, partnera jest i będzie formą przemocy wobec drugiego człowieka. Odcienie przemocy, zależą od tego czy ten człowiek jest duży, silny, dorosły, młody, stary, czy jest to maleńkie dziecko, czy też już starsze w przedszkolu lub szkole.



* * *

 
 
 O autorze:
Jan Grandys   

Jan Grandys

Obecnie już emeryt, ale całe moje życie zawodowe to praca nauczycielska na stanowiskach kierowniczych: internat, szkoła ponadpodstawowa zawodowa, technikum, liceum, pogotowie opiekuńcze, dom dziecka, ośrodek doskonalenia i teraz dyrektor niepublicznej placówki doskonalenia nauczycieli. Hobby: języki obce, historia jako magister ale pasja, rzeźba w drewnie ta klasyczna, użytkowa, trochę wędkarstwo, podróże nawet na Wielki Mur. Przez 12 lat radny po 1990 r. Doskonalenie zarządzania oświatą, metodyka, pomoc w nabywaniu kompetencji dla sukcesu ucznia i nauczyciela.

Tekst ukazał się pierwotnie jako wpis na blogu autora: przyjaznaedukacja.blogspot.com

Aktualna ocena

0

Oceń
Podziel się
KOMENTARZE
Aktualnie brak komentarzy. Bądź pierwszy, wyraź swoją opinię

DODAJ KOMENTARZ
Zaloguj się albo Dodaj komentarz jako gość.

Dodaj komentarz:



ZOBACZ TAKŻE
REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

#UOKiKtestuje - tornistry

Redakcja portalu 23 Sierpień 2021

RPO krytycznie o rządowym projekcie odpowiedzialności karnej dyrektorów szkół i placówek dla dzieci

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej lekturą jubileuszowej, dziesiątej odsłony Narodowego Czytania.

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

Poznaliśmy laureatów I edycji ogólnopolskiego Konkursu "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 19 Lipiec 2021

Rusza konkurs "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 10 Maj 2021


OSTATNIE KOMENTARZE

Wychowanie w szkole, czyli naprawdę dobra zmiana

~ Staszek(Gość) z: http://www.parental.pl/ 03 Listopad 2016, 13:21

Ku reformie szkół średnich - część I

~ Blanka(Gość) z: http://www.kwadransakademicki.pl/ 03 Listopad 2016, 13:18

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:15

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:14

Presja rodziców na dzieci - Wykład Margret Rasfeld

03 Listopad 2016, 13:09


Powrót do góry
logo_unii_europejskiej