Imię i nazwisko:
Adres email:

Poleć treść:


Krakowskim targiem - rzecz o nauczaniu historii na (Górnym) Śląsku

Aleksander Lubina, 14 Maj 13 Dodaj komentarz Wyślij Drukuj

Jeżeli czegoś nie da się zrobić porządnie, to należy z tego zrezygnować. Jeżeli nie da się porządnie uczyć historii w szkole podstawowej, w gimnazjum i w szkołach ponadgimnazjalnych, to należy zrezygnować z nauczania historii w tych szkołach. Na początek w szkole podstawowej.

W szkołach Rzeczpospolitej naucza się historii i podobno ma to uzasadnione... Np. więcej powie, co jakiś czas wybuchają spory – ile, kiedy, co i jak? Jakie programy? Jakie podręczniki?

Nieobecna, a w najlepszym razie, rzadziutko obecna jest w podręcznikach historia Śląska – regionu rozległego, ze sporą liczbą mieszkańców, z których prawie milion określił się Ślązakami podczas ostatniego spisu powszechnego... 

Fakty historyczne można podkreślać z korzyścią własną - to propaganda biała: mówimy o sobie dobrze i tak długo, żeby zabrakło czasu na omówienie o innych faktów. Szara propaganda to omawianie faktów, aby pozornie uwzględniając fakty wszystkie, tak kierować uczącym się, żeby przyjmował za prawdziwe fakty dla nas korzystne. Czarna propaganda  to mówienie wyłącznie o faktach dających złe świadectwo innym. Propaganda jako słowo wyszła z użycia – jako zjawisko żyje i być może ma się lepiej niż w czasach niedemokratycznych. 

Na szczęście źródła prawdy, choć rozproszone, są ogólnie dostępne. 

Fakty zamieszczone w internecie i w naukowej literaturze przedmiotu często kłócą się z wiedzą podręcznikową szkół Rzeczpospolitej. Nie wiem, czy jest to propaganda, biała, szara czy czarna – ale jest to forma kłamstwa. Przemilczanie to też kłamstwo.

 

***

 

Król Kazimierz  Wielki, ten, co zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną, zabezpieczył granicę Polski kilkunastoma twierdzami, zwanymi dziś Orlimi Gniazdami. Z kim graniczyła Polska w czasach Kazimierza Wielkiego? Czy Śląsk był wtedy drewniany? Wystarczy spojrzeć na mapy historyczne po prawej i po lewej stronie kazimierowskich twierdz.

Pod Grunwaldem Konrad VII Oleśnicki (Biały), który władał również Gliwicami i Bytomiem, z własną chorągwią ze znakiem czarnego orła dolnośląskiego, stanął po stronie Krzyżaków. Po stronie Jagiełły także walczyło wojsko śląskie. O co tak naprawdę chodziło z tymi Krzyżakami? Przecież jedna powieść noblisty nie może dawać świadectwa bar złożonemu zjawisku.

 

 

chorągiew "Chorągiew Konrada Białego, księcia oleśnickiego ze Śląska, którą osobiście prowadził sam książę Konrad z ludzi własnych; pod nią służyli rycerze jego właśni z księstwa wrocławskiego i Śląska. I sam książę Konrad został pojmany i pozbawiony zarówno chorągwi, jak całej swej fortuny, ale wypuszczony został na wolność z łaskawości Władysława króla polskiego. Trzeba zaś wiedzieć, że ze wszystkich książąt śląskich czy też polskich nikt prócz tego Konrada oleśnickiego i Kazimierza, księcia słupskiego, czyli szczecińskiego nie przeszedł na stronę mistrza i Zakonu krzyżackiego z wieczną ich hańbą i wstydem, iż własną mowę i własną ojczyznę, wspierając wrogów chcieli rozszarpać i zniszczyć. Obu jednak oraz ich pojmanym rycerzom król Władysław przebaczył"
     

G. L. Blücher na czele wojsk śląskich nad Kaczawą i Nysą Szaloną zwyciężył wojska dowodzone przez marszałka Macdonaldsa i uwolnił Śląsk od Francuzów, a w Bitwie Narodów  pod Lipskiem pokonał Napoleona. Napoleon w oczach Ślązaków niekoniecznie jest świetlana postacią historyczną.

 

 

blucher Gebhard Leberecht von Blücher

                                                                                                                                

 
     

Powyższe fakty nie są znane podręcznikom historii w szkołach Rzeczpospolitej. Zresztą, dlaczego niby miałyby być. Przecież to kilka zdarzeń spośród wielu z historii Śląska, a nie z historii Polski. Śląsk poza państwowością polską nie jest przedmiotem nauczania w szkole. 

 
***

Święty Jacek (Hiacynt) Odrowąż z Kamienia Śląskiego, zwany również Lux ex Silesia, uczeń Wincentego Kadłubka, dominikanin, założyciel klasztorów w Gdańsku, Płocku, Chełmnie, Elblągu, Toruniu, Rydze, Dorpacie, Królewcu, Kijowie i Haliczu to taki współczesny Bill Gates. Zakony gromadziły najbardziej łebskich facetów średniowiecza – taki Microsoft.

Jadwiga Śląska trzymająca w ręce but, krzyż, księgę, figurkę Matki Bożej, makietę kościoła, różaniec, patronka m.in. Polski, Piastów śląskich, Śląska, archidiecezji wrocławskiej, Andechs, Berlina, Krakowa, Trzebnicy, Wrocławia, Dębicy, Europy, uchodźców oraz pojednania i pokoju wspierała  sprowadzanie niemieckich osadników na słabo zaludnione rejony Śląska, wspierając tym samym rozwój rolnictwa. Bo przecież Mongołowie w 1241 pokonali wojska europejskie pod Legnicą. A po drodze – od Kraków do Legnicy nie zachowywali się przykładnie. Dopiero po 1680, zaczęto czcić świętą na ziemiach polskich. Kiedy modliliśmy się do świętej Jadwigi z reguły byliśmy przekonani, że modlimy się do królowej Polski, a ta święta została przeszło siedem wieków później...

Joseph Karl Benedikt hrabia Eichendorff - (ur. 10 marca 1788 r. w Łubowicach (wówczas Lubowitz) koło Raciborza na Górnym Śląsku, zm. 26 listopada 1857 r. w Nysie (wówczas Neisse) na Górnym Śląsku – poeta śląsko-niemiecki epoki romantyzmu, poeta wielki – największy poeta przyrody - brał udział w wojnach napoleońskich przeciw Francji. Jego teksty służyły kompozytorom: Felixowi Mendelssohn-Bartholdy’emu,  Robert Schumannowi. Przy okazji warto przypomnieć śląskich mistyków: Boehme, Angelusa. Opitza... oni należa do literackiego kanonu. Jak i Gerhart Hauptmann.

Henryk Sławik – od urodzenia związany z Górnym Śląskiem, uczestnik wszystkich trzech powstań śląskich, aktywny działacz plebiscytowy. Długoletni poseł do Sejmu Śląskiego. Był także delegatem do Ligi Narodów oraz działaczem związkowym. Za ratowanie Żydów z narażeniem własnego życia w 1990 r. Sławik został pośmiertnie uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata przez izraelski Instytut Yad Vashem.

Te wielkie postaci ze Śląska  nie znajdują należnego im miejsca w podręcznikach historii polski, a na pewno nie podkreśla się ich śląskiego pochodzenia, ich związków ze Śląskiem, ich śląskości. A „polsko-niemiecki” spór o Kopernika może uzasadniać tezę, że pochodzenie, narodowość, są istotne.

Śląsk wydal więcej noblistów, pisarzy, malarzy, rzeźbiarzy, naukowców, architektów, lekarzy, sportowców niż którekolwiek województwo przedwojenne i powojenne.

Po śląsku łatwiej mi się dogadać z Czechem i Słowakiem niż z Polakiem, szczególnie z „prawdziwym” – to między innymi wina szowinistycznego nauczania historii i ułomnego nauczania języka polskiego. 
 
***
 
Czego właściwie w ramach historii powinny uczyć szkoły Rzeczpospolitej zgodnie z ustanowionym prawem? To zapisy Podstawy programowej:

„Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Ważne jest również takie wychowanie, aby dziecko w miarę swoich możliwości było przygotowane do życia w zgodzie z samym sobą, ludźmi i przyrodą. Należy zadbać o to, aby dziecko odróżniało dobro od zła, było świadome przynależności społecznej (do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty narodowej) (...)

W klasach - 1-3  (...) Kształtowanie u dziecka pozytywnego stosunku do nauki oraz rozwijanie ciekawości w poznawaniu otaczającego świata i w dążeniu do prawdy; (...)

(...) (Etyka) Uczerń rozumie, że ludzie mają równe prawa, niezależnie od tego, gdzie się urodzili, jak wyglądają, jaką religię wyznają, jaki mają status materialny; (…)

W klasach -  4-6  (…) Zainteresowanie problematyką społeczną. Uczeń ma nawyk dociekania w kontekście społecznym – zadaje pytania „dlaczego jest tak, jak jest?" i „czy mogłoby być inaczej?" oraz próbuje odpowiedzieć na te pytania.


Treści (Podstawy programowej/ nauczania)

Państwo polskie za Piastów. Uczeń: 
 
  1. opowiada legendy o Piaście i Popielu oraz Lechu, Czechu i Rusie, a także rozpoznaje cechy charakterystyczne legendy; 
  2. wskazuje na mapie Gniezno i państwo Mieszka I; 
  3. opisuje panowanie Mieszka I, umiejscawiając je w czasie i używając pojęć: plemię, gród, drużyna, książę; 
  4. opowiada historię zjazdu gnieźnieńskiego, uwzględniając postacie: św. Wojciecha, Bolesława Chrobrego i Ottona III; 
  5. wskazuje na mapie Kraków i państwo Kazimierza Wielkiego, umiejscawiając je w czasie; 
  6. opowiada o panowaniu Kazimierza Wielkiego, z uwzględnieniem powstania Akademii Krakowskiej i uczty u Wierzynka. 

 

Mnisi. Uczeń: 
  1. opisuje klasztor średniowieczny i tryb życia mnichów, używając pojęć: zakon, reguła, ubóstwo; 
  2. charakteryzuje postać św. Franciszka z Asyżu. 

 

Rycerze. Uczeń
  1. charakteryzuje zamek średniowieczny i jego mieszkańców; 
  2. opisuje charakterystyczne cechy wzoru osobowego średniowiecznego rycerza. 

 

Mieszczanie. Uczeń: 
  1. opisuje miasto średniowieczne, używając pojęć: kupiec, rzemieślnik, cech, burmistrz, samorząd miejski, rynek, mury miejskie; 
  2. porównuje warunki życia w mieście średniowiecznym i współczesnym. 

 

Chłopi. Uczeń: 
  1. opisuje warunki życia na wsi średniowiecznej; 
  2. porównuje życie chłopa z życiem rycerza i mieszczanina. 

 

Odkrycie Nowego Świata. Uczeń: 
  1. umieszcza Krzysztofa Kolumba i jego pierwszą odkrywczą wyprawę w czasie i w przestrzeni; 
  2. opisuje odkrycie Krzysztofa Kolumba, używając pojęć: karawela, Nowy Świat,  Indianie, broń palna; 
  3. wymienia następstwa wypraw odkrywczych dla Europy i dla Ameryki. 

 

Mikołaj Kopernik i jego odkrycie. Uczeń: 
  1. opowiada o życiu Mikołaja Kopernika, używając pojęć: uczony, astronom, odkrycie naukowe; 
  2. opisuje i umieszcza w czasie odkrycie Mikołaja Kopernika, wyjaśniając, co znaczy powiedzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”. 

 

Jadwiga i Jagiełło. Uczeń: 
  1. wskazuje na mapie Wielkie Księstwo Litewskie; 
  2. wyjaśnia przyczyny unii polsko-litewskiej; 
  3. charakteryzuje osobę Jadwigi i wymienia jej zasługi dla kultury polskiej; 
  4. opowiada o przyczynach i skutkach bitwy pod Grunwaldem.

 

Dwór Jagiellonów. Uczeń:
opisuje życie dworskie na Wawelu w okresie panowania  Zygmuntów, używając pojęć: dwór, paziowie, komnata, arras. 

Polski szlachcic. Uczeń: 
  1. charakteryzuje obowiązki szlachcica wobec państwa, używając pojęć: sejm, sejmik, pospolite ruszenie; 
  2. opisuje działalność gospodarczą polskiej szlachty, używając pojęć: folwark, pańszczyzna, kmiecie, spichlerz, spław rzeczny – Wisłą do Gdańska. 

 

Rzeczpospolita Obojga Narodów. Uczeń: 
  1. wyjaśnia, na czym polegała unia lubelska i wskazuje na mapie Rzeczpospolitą Obojga Narodów; 
  2. opisuje, w jaki sposób dokonywano wyboru króla, używając pojęć: elekcja, pole elekcyjne, koronacja. 

 

Rzeczpospolita w XVII w. Uczeń: 
  1. sytuuje w czasie i omawia wydarzenia potopu szwedzkiego, z uwzględnieniem obrony Częstochowy i postaci Stefana Czarnieckiego; 
  2. sytuuje w czasie i opisuje wyprawę wiedeńską Jana III Sobieskiego, używając pojęć: oblężenie, odsiecz, sułtan, husaria. 

 

Upadek I Rzeczypospolitej. Uczeń: 
  1. podaje przykłady naprawy państwa polskiego za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, z uwzględnieniem Konstytucji 3 maja; 
  2. omawia i sytuuje w czasie wydarzenia powstania kościuszkowskiego, używając pojęć: naczelnik powstania, przysięga Kościuszki, kosynierzy; 
  3. wyjaśnia, w jakich okolicznościach doszło do upadku państwa polskiego, podaje datę III rozbioru. 

 

Formy walki o niepodległość. Uczeń: 
  1. umiejscawia w czasie powstanie listopadowe i powstanie styczniowe; 
  2. wymienia cele walki powstańców oraz przykłady represji zastosowanych wobec społeczeństwa po przegranych powstaniach; 
  3. omawia, na wybranym przykładzie, walkę o język polski w nauczaniu; 
  4. zbiera z różnych źródeł informacje o zasługach dla rozwoju kultury polskiej: Jana Matejki, Stanisława Moniuszki, Henryka Sienkiewicza i Stanisława Wyspiańskiego. 
 
Życie na emigracji. Uczeń: 
  1. wskazuje na mapie państwa, które przyjęły najwięcej emigrantów z ziem polskich; 
  2. rozróżnia emigrację polityczną i zarobkową; 
  3. zbiera z różnych źródeł informacje o zasługach dla kultury polskiej: Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza, Marii Skłodowskiej-Curie, Heleny Modrzejewskiej. 
 
Miasto przemysłowe. Uczeń: 
  1. opowiada o rozwoju uprzemysłowienia w XIX w., używając pojęć: maszyna parowa, kolej żelazna, statek parowy, silnik elektryczny, telegraf, fabryka; 
  2. wskazuje na mapie najbardziej uprzemysłowione miasta na ziemiach polskich; 
  3. rozróżnia rzemieślnicze i fabryczne (maszynowe) formy produkcji; 
  4. opisuje warunki pracy w XIX-wiecznej fabryce. 

 

Odrodzenie państwa polskiego. Uczeń: 
  1. wskazuje na mapie granice II Rzeczypospolitej oraz wymienia jej sąsiadów; 
  2. wymienia czynniki decydujące o odzyskaniu niepodległości przez Polskę; 
  3. zbiera informacje o zasługach dla państwa polskiego Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego. 

 

Polska w okresie II wojnie światowej. Uczeń: 
  1. wskazuje na mapie państwa, które dokonały agresji na Polskę; 
  2. podaje charakterystyczne cechy polityki Stalina i Hitlera wobec własnych społeczeństw i państw podbitych; 
  3. charakteryzuje życie ludności na okupowanych terytoriach Polski, z uwzględnieniem losów ludności żydowskiej; 
  4. omawia formy oporu społeczeństwa wobec okupantów; 
  5. opisuje postawę ludności cywilnej i żołnierzy powstańczej Warszawy. 

 

Polska Rzeczpospolita Ludowa. Uczeń: 
  1. wskazuje na mapie granice Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wymienia jej sąsiadów; 
  2. opowiada o Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, używając pojęć: odbudowa zniszczeń wojennych, awans społeczny i likwidacja analfabetyzmu, planowanie”

 

Zacytowana Podstawa programowa nauczani historii (w szkole podstawowej) dokumentuje nieobecność problematyki śląskiej - popularnych zdarzeń oraz osób - jako treści nauczania historii w Rzeczpospolitej. Śląska, Ślązaków, Śląskości tu nie ma. Nie ma odpowiedzi na pytania:
 
  • o znaczenie Zobtenbergu, a Ślęży; 
  • o ew. przynależność Śląska do kultury łużyckiej;
  • o ew. osiedlenie się Słowian w wieku 5 i 6 po Chrystusie;
  • o związki z Silingami i Wandalami;
  • o zasięg Germanii Magny od Renu do Wisły;
  • o pochodzeniu nazwy Śląska;
  • związki z Wielkimi Morawami;
  • o chrzest Śląska w 863;
  • o założenie Wrocławia przez Przemyślidów na lewym brzegu Odry;
  • o Bolesława I, założyciela Bolesławca i właściciel Krakowa;
  • o Śląsk między Czechami a Polską;
  • o relacje Bolesława chrobrego z Ottonem III i ich wpływ na Śląsk,
  • o Henryka III, Brzetyslawa I i Kazimierza Odnowiciel wobec Śląska,
  • o rolę Ziemi Kłodzkiej,
  • o panowanie Piastów Śląskich w latach 1137-1335,
  • o kolonizacje po najeździe mongolskim w 1242,
  • o koronę czeską w latach 1335-1526
  • o panowanie Habsburgów w latach 1526-1742
  • o znaczenie gospodarcze Śląska w monarchii habsburskiej,
  • o Śląsk pruski i Śląsk austriacki,
  • o równouprawnienie Ślązaków w Cesarstwie Austriackim, z ich przedstawicielami w organach państwowych,
  • o Śląsk na Kongresie Wiedeńskim,
  • o Śląsk po 1871
  • o okres międzywojenny

Oczywiście, nie są to pytania najistotniejsze, ale równie istotne jak te z cytowanej Podstawy programowej.

Równie istotne jest to, że współczesna wiedza o mózgu, o uczeniu się, stanowi, że ośrodki odpowiadające za wartościowanie rozwijają się w mózgu dopiero pod koniec gimnazjum – ogólnie rzecz biorąc: z końcem okresu dojrzewania. A historia nauczana powinna odwoływać się do nastawień, wartościowania, do analizy, do rozumu – nie do emocji...

Neurologia udowadnia też, że nastawienia kształtowane są przez poczucie związku i wpływu. Bez związku ze swoja ziemią bez wpływu na swoją krainę człowiek ulega przeróżnym chorobom: stresowi, wykluczeniu, fobii..

Jeszcze istotniejsze jest wykształcenie nauczycieli historii. Obecnie kształcimy historyków przyuczanych do nauczania. Dzieje się tak i z innymi przedmiotami nauczania, ale tu mowa o historii. Historycy bez znajomości łaciny, niemieckiego, czeskiego, śląskiego… A to dobre. Historycy nauczający bez zastosowania osi czasu, mapki konturowej, bez elektronicznych mediów, bez wyjść do archiwum, muzeum, biblioteki, kościoła, na cmentarze. Historycy wykluczający kontakty swoich uczniów z historia żywą: rodzicami, dziadkami, samorządowcami, posłami, duchownymi, mniejszościami, osobowościami z najbliższej okolicy. Oni wszyscy maja jedno wytłumaczenie: Nie ma tego w podstawie! Nie ma tego w podręczniku! Nie ma tego w testach egzaminacyjnych!

Otwarte pozostaje pytanie o podręczniki, o źródła wiedzy. Podręcznik jest najgorszym źródłem wiedzy. Twierdził tak między innymi wielki pedagog Celestyn Freinet. Dziś mówimy o nauczaniu poprzez poszukiwanie (recherche), o eksploracji, o uczeniu się projektami, o nauczaniu zorientowanym na ucznia, gdzie pragmatycznie zaspokaja się bieżące potrzeby ucznia, o uczeniu się poprzez nauczanie, o grach edukacyjnych, o Akademii Khana, o Zekirze, Spitzerze, Medinie, Liptonie, Huetherze, o Marcinie Polaku! Gdzie to wszystko jest w oświacie Rzeczpospolitej? Słów brakuje!!!

Tyle istotnych pytań bez odpowiedzi. Trzeba więc znaleźć jakieś wyjście. Na pierwszy rzut oka wyjścia są trzy:
 
  • wprowadzić przedmiot: Historia regionu ( w naszym przypadku: Historia Śląska),
  • wprowadzić historię regionu do podstawy programowej historii,
  • zrezygnować z nauczanie historii – co uzasadnia nie tylko ideologizacja, indoktrynacja, propaganda, ale przede wszystkim ilość materiału, wiek rozwojowy (rozwój mózgu), poziom podręczników i stan kadry nauczycielskiej.


Upieranie się przy stanie obecnym nie jest wyjściem.

 

 O autorze:
Aleksander Lubina   

Aleksander Lubina

germanista, andragog - zdobył wykształcenie w Polsce, Niemczech i Szwajcarii. Jest publicystą, pisarzem, tłumaczem, autorem programów nauczania, poradników i śpiewnika - był nauczycielem akademickim, licealnym, gimnazjalnym i w szkołach podstawowych oraz doradcą i konsultantem nauczycieli.

Przykłady z praktyki autora na stronie Gimnazjum nr 3 im. Noblistów Polskich w Gliwicach.

 

Aktualna ocena

0

Oceń
Podziel się
KOMENTARZE
Aktualnie brak komentarzy. Bądź pierwszy, wyraź swoją opinię

DODAJ KOMENTARZ
Zaloguj się albo Dodaj komentarz jako gość.

Dodaj komentarz:



ZOBACZ TAKŻE
REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

#UOKiKtestuje - tornistry

Redakcja portalu 23 Sierpień 2021

RPO krytycznie o rządowym projekcie odpowiedzialności karnej dyrektorów szkół i placówek dla dzieci

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej lekturą jubileuszowej, dziesiątej odsłony Narodowego Czytania.

Redakcja portalu 12 Sierpień 2021

Poznaliśmy laureatów I edycji ogólnopolskiego Konkursu "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 19 Lipiec 2021

Rusza konkurs "Pasjonująca lekcja religii"

Redakcja portalu 10 Maj 2021


OSTATNIE KOMENTARZE

Wychowanie w szkole, czyli naprawdę dobra zmiana

~ Staszek(Gość) z: http://www.parental.pl/ 03 Listopad 2016, 13:21

Ku reformie szkół średnich - część I

~ Blanka(Gość) z: http://www.kwadransakademicki.pl/ 03 Listopad 2016, 13:18

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:15

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

~ Gość 03 Listopad 2016, 13:14

Presja rodziców na dzieci - Wykład Margret Rasfeld

03 Listopad 2016, 13:09


Powrót do góry
logo_unii_europejskiej