Partnerstwo wychowawcy z rodzicami

Współpraca między szkołą a domem pozwala rozszerzać wpływy wychowawcze nauczycieli i rodziców, pomaga również kształtować osobowość wychowanka, a więc podstawowe poczucie bezpieczeństwa, dojrzałości emocjonalnej, głębokiego rozwoju poznawczego, poczucie podmiotowości w swoim życiu. Taka współpraca, nazywana pedagogizacją rodziców, jest specyficzną formą upowszechniania i przekazywania wiedzy użytecznej do wychowania dzieci w domu rodzinnym. Pomaga ona nie tylko ujednolicić różne stanowiska na temat wychowania i rozwoju psychicznego dzieci, ale przyczynia się także do usprawnienia współdziałań z wychowawcą.

Spotkania poświęcone pedagogizacji rodziców mają najczęściej charakter dyskusji, gdyż w większym stopniu wyzwalają aktywność werbalną zebranych i pobudzają do głębokiej refleksji. Spotkania te można również prowadzić za pomocą metod aktywizujących. Osoba prowadząca, oprócz posiadania kwalifikacji zawodowych, powinna umieć łatwo nawiązywać kontakt z dorosłymi, dobrze orientować się w zagadnieniach od strony teoretycznej i praktycznej, mieć zdolność empatii, w prosty i zrozumiały sposób przekazywać własne myśli, widzieć w innych osobach równorzędnych partnerów dyskusji.

Dużą zaletą pedagogizacji rodziców jest to, że proces ten sprzyja dokształcaniu pedagogicznemu nauczycieli prowadzących owe spotkania. Wychowawcy mogą się bliżej zapoznać z postawami rodzicielskimi, stylami wychowania w rodzinie, technikami pracy umysłowej uczniów, przyczynami trudności wychowawczych itp. Współdziałanie wychowawcy i rodziców jest podejmowane dla osiągnięcia dobra rozwojowego poszczególnych dzieci w grupie. Naczelnym celem tego współdziałania jest dążenie do usprawnienia pracy wychowawczej z uczniami. Szczególne znaczenie ma współdziałanie obejmujące wychowanków zaniedbujących obowiązki szkolne. Szczera wymiana opinii na ich temat umożliwia podjęcie odpowiednich środków wychowawczych.  

Innym celem współpracy jest lepsze poznanie przez nauczycieli i rodziców poszczególnych uczniów. Pomaga tu wymiana wzajemnych spostrzeżeń i uwag o zachowaniu się dzieci. Zjednywanie rodziców dla dobra ogółu uczniów jest istotne dla usprawnienia pracy wychowawczej w szkole. Mogą oni pomagać w organizowaniu różnego rodzaju imprez, wycieczek. Poza tym ważne jest uświadomienia rodzicom, że wszechstronny rozwój dziecka zależy od wspólnie realizowanych działań przez szkołę i dom oraz umacnianie więzi emocjonalnej między wychowawcą a rodzicami podczas wspólnie wykonywanych zadań. Zasady współdziałania rodziny i szkoły można ująć w kilka grup:
• zasada pozytywnej motywacji – skuteczne współdziałanie wymaga dobrowolnego udziału każdej ze stron,
• zasada partnerstwa – podkreśla równorzędne prawa i obowiązki nauczycieli i rodziców, ale też wspólne ponoszenie odpowiedzialności,
• zasada wielostronnego przepływu informacji – pozwala na wielokierunkowy przepływ informacji, który umożliwia indywidualne i zbiorowe sposoby porozumiewania się,
• zasada jedności oddziaływań-przypomina o konieczności realizowania przez szkołę i rodzinę zgodnych celów w pracy wychowawczej,
•zasada aktywnej i systematycznej współpracy wskazuje potrzebę czynnego udziału i zaangażowania się w wykonywanie zadań organizowanych podczas współdziałania wychowawcy i rodziców.

Spotkania robocze, zwane zebraniami rodziców, zapisały się już w tradycji współdziałania szkoły i domu. Mają na celu omówienie spraw organizacyjnych danej klasy, osiągnięć szkolnych wychowanków i napotykanych przez nauczycieli trudności w toku nauczania i wychowania. Plan takiego zebrania powinien uwzględnić zapoznanie rodziców z osiągnięciami szkolnymi uczniów, zaznajomienie ich z treścią programu nauczania i metodami jego realizacji oraz informowanie nt. spraw wychowawczych. Wychowawca jest zobowiązany do przekazywania rodzicom wiedzy pedagogicznej i psychologicznej z zakresu wychowania rodzinnego, postaw rodzicielskich oraz elementarnych zasad higieny i zdrowia psychicznego.

Do spotkań indywidualnych zalicza się konsultacje pedagogiczne. Ich tematem są różne sprawy związane z każdym wychowankiem oddzielnie, ale na tle zagadnień ogólnoklasowych lub szkolnych. Podczas tych spotkań dokładnej analizie poddaje się sposoby zachowania się konkretnego dziecka, powodzenia lub porażki w szkole, ewentualne trudności wychowawcze. Wychowawca z rodzicami wspólnie poszukuje rozwiązań trudnych sytuacji, w jakich znalazł się konkretny wychowanek. Nauczyciel w trakcie rozmów powinien okazywać serdeczność i przychylność rodzicom i w miarę możliwości tworzyć atmosferę ufności.
Współdziałanie wychowawcy klasy i rodziców dopełnia bezpośredni udział rodziców w wykonywaniu konkretnych zadań na rzecz klasy. Zadania tego rodzaju są realizowane dzięki radzie rodziców, która ma do spełnienia kilka głównych celów:
• zapewnienie współpracy rodziców ze szkołą w doskonaleniu organizacji nauczania, pracy wychowawczej i opiekuńczej w szkole i środowisku,
• prezentowanie wobec nauczycieli, władz szkolnych i oświatowych opinii rodziców w istotnych sprawach szkoły,
• współdziałanie z dyrektorem szkoły, jego zastępcami i radą pedagogiczną w zaznajamianiu ogółu rodziców uczniów z programem wychowania i opieki, organizacją nauczania,
• pozyskiwanie rodziców do czynnego udziału w realizacji programu nauczania, wychowania i opieki oraz udzielanie pomocy materialnej szkole
w tym zakresie.

Jakiekolwiek zaniedbania i błędy we współpracy domu i szkoły odciskają piętno na osobowościach wychowanków. Pozbawienie dzieci właściwie prowadzonej opieki wychowawczej uniemożliwia ich dokładne poznanie i zrozumienie. W takiej sytuacji uczeń przejawia coraz większe trudności w nauce i zachowaniu, a to stanowi przyczynę niepowodzeń szkolnych. Natomiast pogłębianie autentycznej współpracy wychowawcy z rodzicami przyczynia się do prawidłowego rozwoju dzieci.


Katarzyna Kuczera-Wita
Szkoła Podstawowa nr 16 w Rybniku