Wycieczka do baśniowej sztolni

Umożliwiam im bezpośrednie zetknięcie się z kawałkami węgla, oglądają skamieliny liści paproci lub pozostałości dawno żyjących zwierząt. Zawsze duże zainteresowanie budzi spotkanie z górnikiem w stroju galowym, który opowiada im o pracy w sztolni i pokazuje narzędzia potrzebne do wydobywania węgla. W grudniu ubiegłego roku udało mi się pokazać dzieciom „Baśniową sztolnię” w Rybniku. To model kopalni wykonany przez uczniów szkół górniczych dla celów szkoleniowych, obecnie zamieniony w skansen przystosowany do bezpiecznego zwiedzania nawet przez przedszkolaków.

Dzieci z założonymi hełmami na głowy z zainteresowaniem przyglądały się kombajnowi górniczemu, taśmociągowi transportującemu urobek i wielu innym niezwykłym maszynom i narzędziom. Usłyszały stosowane na dole górnicze sygnały, pracę wentylatora, a także odtwarzane z playbacku odgłosy przejeżdżającej kolejki i podziemnych odstrzałów ścian węglowych.

Oprócz objaśnień dotyczących pracy górniczej dzieci wysłuchały baśni i legend związanych z górnictwem. Najbardziej w pamięci utkwiła im legenda o lampiarzu Kazimierzu i jego sztygarskiej lasce, a także o skrzatach, które pomagały młodemu stajennemu o imieniu Wojciech dostarczać wodę dla koni pracujących na przodku, kiedy nie było jeszcze wagoników. Wielką i niezapomnianą atrakcją okazało się spotkanie ze Skarbnikiem, który przygotował dla dzieci słodką niespodziankę.  

Uczestnikom wycieczki przekazano w bardzo przystępnej formie uniwersalną prawdę o ciężkiej pracy w kopalni, uczciwości, pracowitości i wzajemnej pomocy między ludźmi. Na zakończenie każdy przedszkolak wziął udział w ceremonii pasowania na górnika. Dzieci podjęły się trudnego zadania: przeskoczenia przez „skórę” i zaraz zostały pasowane na młodszego gwarka przez wieloletniego nauczyciela szkoły górniczej, który użył do tej ceremoni górniczej szpady. Na pamiątkę tego zdarzenia każdy nowy gwarek otrzymał pamiątkowy certyfikat i wszyscy stanęli do pamiątkowego, grupowego zdjęcia.

Przy okazji wspomnę jeszcze o zajęciach ruchowych z udziałem rodziców, które także cieszą się powodzeniem u dzieci, gdyż podczas tego rodzaju zajęć dziecko łatwo nawiązuje emocjonalny kontakt z dorosłym, współdziała z nim, rozwija w sobie poczucie bezpieczeństwa oraz opanowuje lęk przed czymś nowym. Atmosfera radości i zabawy, jaka towarzyszy ćwiczeniom, wyzwala u rodziców współćwiczących pozytywne relacje pomiędzy nimi a nauczycielem. Po takich spotkaniach dorośli częściej zdobywają się na kontakty indywidualne, więcej opowiadają o postępach i ewentualnych trudnościach w wychowywaniu swoich dzieci.

Zaletą tych zajęć jest to, że dzieci ćwiczą schemat ciała, orientację w przestrzeni oraz rozwijają sprawność fizyczną. Po serii zajęć każde dziecko zna i potrafi wskazać części ciała, łatwiej nawiązuje zgodną współpracuję z kolegami, przestrzega zasad bezpieczeństwa, prawidłowo reaguje na polecenia nauczyciela i doświadcza związku jednostki z otoczeniem fizycznym. Takim zajęciom za każdym razem nadaję oddzielną nazwę. Na przykład „Pierwsze odgłosy wiosny” to bieg na palcach podczas muzyki, dzieci zaznaczają pauzy przysiadami i obserwują, co się dzieje w trawie; mamy w tym czasie stoją na jednej nodze i wypatrują nadejścia wiosny.

„Bączek” to kręcenie się na pośladkach wokół własnej osi ciała, „Kwiat” – powstawanie z pozycji przysiadu i rozkładanie rączek w bok i do góry, „Fruwające muszki” – dmuchanie na zawieszone na nitce sylwety muszek (długi i krótki wydech), „Przekraczanie przeszkód”, kiedy dziecko leży z szeroko rozłożonymi rękami i nogami, a mama na czworakach nad nim przechodzi (potem zmiana) i wreszcie – „Sarenka prowadzi swoje dziecko”, to mama, trzymając swoje dziecko za rękę, prowadzi je z zamkniętymi oczami (potem zmiana).

Dalsze zabawy ruchowe z udziałem rodzica to „Mostek nad strumieniem”– mama wykonuje klęk podparty, a dziecko przechodzi nad nią lub czołga się pod nią, „Niedźwiadek i zwalony pień” – na zmianę turlanie partnera po podłodze, „Kret” – czołganie się w tunelu utworzonym przez mamy w jednej linii na czworakach, „Węzeł” – zrobienie koła, bez puszczania rąk zawiązanie węzła, próba siadu, wstanie, odwiązanie węzła.

Metodę pracy z dziećmi z towarzyszeniem rodziców spopularyzowała Weronika Sherborne. Po takich spotkaniach dorośli częściej zdobywają się na kontakty indywidualne, więcej opowiadają o postępach i ewentualnych trudnościach w wychowywaniu swoich dzieci.


Katarzyna Kuczera-Wita
Przedszkole nr 22 w Rybniku