www.edukacjaidialog.pl Czasopismo Wrzesień 1995

Oparcie dla nadziei i wiary

...A o szkole mówili z miłosnym zachwytem. Każdy człowiek
bowiem ma dwie matki: tę rodzoną matkę i matkę szkole.

Kornel Makuszyński

Co powinno stanowić fundament, na którym chcemy budować szkołę ze wspomnień Kornela Makuszyńskiego? Szkołę będącą miejscem spotkania człowieka z człowiekiem, miejscem współpracy i rozwoju, w którym zachodzą relacje pomiędzy ludźmi ją tworzącymi?

Nauczyciel, w tak rozumianej szkole, powinien przyjmować odpowiedzialność za ciągle powracającą wymianę myśli, uczuć, działań z ludźmi-uczniami. Uczeń winien mieć możliwość powierzenia nauczycielowi swojej nadziei; całego autentycznego siebie. Odpowiedzialność nauczyciela winna wówczas dotyczyć konkretnego człowieka (J. Tischner). Nauczyciel przyjmując tę nadzieję powinien być dla niej wiernym oparciem. Jak z tego wynika, odpowiedzialność współpracuje z wiarą. Zaprzeczeniem wierności jest zdrada.

Olbrzymi wpływ na atmosferę i przebieg codziennych spotkań mają nasze myśli. Te, które zdecydujemy się realizować, tworzą efekty w postaci konkretnych doświadczeń. Jeśli są one pozytywne, wówczas ukierunkowują nasze działania tworząc pozytywne rezultaty i jednocześnie wypierając dawne, negatywne wzorce. Spróbujmy zastąpić myślenie negatywne o uczniu myśleniem pozytywnym:

na lekcji trudno się z nim pracuje - będę odnosić satysfakcjonujące sukcesy w pracy z nim na kolejnych lekcjach,
nie zawsze chcą włączyć się w tok lekcji - będę szukać dróg, by włączyć ich do wspólnej pracy na lekcji,
rzadko zabiera głos z własnej inicjatywy - cieszę się, że potrafię wydobyć z niego informacje, będę zachęcać go do aktywności, ode mnie dużo zależy,
nie podejmuje żadnych wysiłków - wiem, że się stara, będę pomagać mu i razem osiągniemy sukces,
dość nadpobudliwy, stara się często skupiać na sobie uwagę nauczyciela - jestem mu potrzebna - daje mi o tym znać - chcę go zauważyć i będę mu pomagać.

Świadomy wybór pozytywnego stwierdzenia w celu zaszczepienia pozytywnej myśli może doprowadzić do pożądanej zmiany nastawień, umożliwiając skuteczne działanie, czyli znalezienie obszaru dialogu (M.J. Kawecki) rozumianego jako wiara w możliwości rozwojowe, twórcze zdolności, talenty drugiego człowieka, w jego chęć współpracy w pokonywaniu trudności.

Bez wątpienia najstabilniejszym fundamentem, na którym wznosić należy wspominaną z rozczuleniem przez Kornela Makuszyńskiego szkołę, jest pedagogika nadziei, w której jest miejsce na człowieczeństwo, serce, miłość, oparcie dla wiary w drugiego człowieka, odpowiedzialność, sumienie. Na dalszym planie powinny znajdować się warunki materialne, pensje, miejsce i czas zdarzeń, osobowości ludzi. W żadnym wypadku nie można obu tych płaszczyzn pomieszać.

"Nie wiem, jak dzisiaj uczą; nas uczono z miłością, z wielką miłością. Oby każdy dziś młodzieniec zaznał choć odrobinę tej miłości, którą nam oddawano w niezmiernej, niewyczerpanej miłości. Może wtedy głupi, przekorny, śmiesznie buńczuczny młodzieniaszek, słowem: małpa nie umiał tego docenić, ale dzisiaj przypomina sobie tę miłość ze łzami w zmęczonych oczach. A oni z anielską cierpliwością znosili okrutne figle cielęcej młodości, jak gdyby wiedząc, że ich "będzie za grobem zwycięstwo". Och tak, och tak! Wierz mi, kochany profesorze, co nauczasz nowe pokolenie, że miłość jest największą mądrością tej mądrości, której nauczasz, czasem w zniecierpliwieniu, a czasem w rozpaczy. Ktoś cię za to kiedyś wspomni z takim wzruszeniem słodkim, z jakim ja wspominam swoich profesorów." (K. Makuszyński).

Janina Osewska

SSP STO, Augustów

Wrzesień 1995